1.  De meest relevante punten

  • Twee verschillende wormsoorten veroorzaken cutane larva migrans, hier verder genoemd larva migrans.
  • Ancylostoma (mijnworm) infectie geeft een heftig jeukende serpent vormige huiduitslag (larva migrans). De larven sterven in de epidermis van de huid en de huidafwijking geneest spontaan binnen een paar maanden.
  • Strongyloides stercoralis (rondworm) veroorzaakt een symptoomloze lineaire huiduitslag (larva currens) en migreert naar de dunne darm. Door auto-infectie kan de rondworm levenslang in het lichaam verblijven en complicaties geven. Zie ook onderwerp Strongyloides stercoralis.
  • De larven dringen de intacte huid binnen als men met blote voeten op besmette grond loopt of op het strand zit.
  • Vele parasieten kunnen larva migrans veroorzaken, maar de larven van de mijnworm (Ancylostoma braziliense en Ancylostoma caninum) en de rondworm (Strongyloides stercoralis) zijn de meest voorkomende verwekkers.
  • De mijnworm komt voor in vochtige warme subtropische gebieden: Zuidoost-Azië, India, Thailand, Maleisië, West-, Zuid- en Oost-Afrika, Zuidelijke VS, Florida en de Golf van Mexico.
  • De rondworm komt voor in tropisch Brazilië, Colombia en Zuidoost-Azië.
  • Mijnwormen komen voor in het maag-darmkanaal van honden en katten. De eitjes worden via de dierlijke feces uitgescheiden en kunnen binnen 1 week uitgroeien tot larven. Onder gunstige omstandigheden kunnen deze larven tot enkele maanden overleven.
  • De mijnwormlarven kunnen de intacte huid penetreren, maar omdat de mens niet de natuurlijke gastheer is, overlijden de larven binnen enkele weken.

Figuur: Levenscyclus van de mijnwormlarve
(bron: www.dpd.cdc.gov/dpdx/html/hookworm)

  • De rondwormlarven komen ook via de intacte huid het lichaam binnen, maar kunnen wel overleven in het menselijk lichaam. Via de longen of via de circulatie bereiken de larven de dunne darm, waar de vrouwtjes eieren in de mucosa leggen. De uitgekomen larven worden of met de feces uitgescheiden, of auto-infecteren de dunne darmwand of de perianale huid.

Figuur: Levenscyclus van de rondwormlarve
(bron: Buikhuisen WA et al. Ned Tijdschr Geneeskd. 2002 Mar 9;146(10):477-81)

  • De migratie van de mijnwormlarven veroorzaakt een jeukende, grillige verheven erythemateuze huiduitslag, eventueel met blaarvorming.
  • Voorkeurslocatie zijn de voeten, handen en billen.
  • De mijnwormlarven leggen enkele millimeters tot enkele centimeters per dag af, de larven van de Strongyloides leggen 10 cm per uur af.
  • In zeldzame gevallen kan larva migrans ook pulmonale klachten geven, mogelijk ten gevolge van een allergische type 1 overgevoeligheidsreactie (syndroom van Löffler).
  • Een bacteriële superinfectie met Staphylococcus aureus is mogelijk.
  • Bij een grote wormenload van Strongyloides (hyperinfectie) en bij immuungecompromitteerde status (o.a. behandeling met immunosuppresiva), kan een levensbedreigende toestand ontstaan met ernstige diarree, darmfalen, pneumonie en meningitis.

Tabel: Overzicht van de twee vormen van larva migrans: larva migrans en larva currens

Larva migransLarva currens
VerwekkerLarven van mijnworm  Ancylostoma braziliense en Ancylostoma caninumLarven van rondworm Strongyloides stercoralis
Klinisch beeldHeftig jeukende serpigineuze huiduitslag, soms met bullae direct na tropenbezoekSymptoomloze lineaire, brede huiduitslag, intermitterend voor enkele uren; mogelijk lang na eerder verblijf in de tropen
Snelheid van migrerenEnkele millimeters tot enkele centimeters per dag10 cm per uur
VoorkeurslocatieVoeten, handen en billenPerianaal, romp, bovenbenen
InfestatieBeperkt tot epidermisVia circulatie of de longen naar tractus digestivus.
BeloopIn principe self-limiting; mens is niet-natuurlijke gastheerKan chronisch aanhouden met auto-infectie vanuit larven in tractus digestivus
ComplicatiesSecundaire bacteriële infectieHyperinfectie bij immuundeficiëntie
Aanvullend onderzoekNiet noodzakelijk; soms eosinofilie in bloedFeces-onderzoek, soms eosinofilie in bloed
BehandelingIn geval van forse jeuk ivermectin eenmalig per os, of alternatief albendazol 400 mg 2 dd per os gedurende 3 dagenIvermectin eenmalig per os, of alternatief albendazol 400 mg 2 dd per os gedurende 3 dagen

Figuur links: larva migrans (creeping eruption)
Bron: www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/ltxt/LarvaCutaneaMigrans

  • Aanvullend onderzoek
    • Bij bloedonderzoek kan een eosinofilie gezien worden.
    • In feces eitjes van strongyloides aantoonbaar. 
  • Behandeling
    Bij jeuk eventueel behandeling met de anthelminthicum ivermectine 200 µg per kg lichaamsgewicht eenmalig per os, of alternatief albendazol 400 mg 1 dd per os gedurende 3 dagen. 
  • Profylaxe
    • Afraden van lopen op blote voeten in tropische gebieden.
    • Niet zonder handdoek op strand liggen.
  • wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/cutaneous-larva-migrans
  • www.cdc.gov/parasites/hookworm
  • www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/ltxt/LarvaCutaneaMigrans
  • Purdy KS, Langley RG, Webb AN, Walsh N, Haldane D. Cutaneous larva migrans. 2011 Jun 4;377(9781):1948
  • Reavis M, Jorgensen A. Acute pruritic rash on the foot. Cutaneous larva migrans. Am Fam Physician. 2010 Jan 15;81(2):203
  • Booij M te, Jong E de, Bovenschen HJ. Löffler syndrome caused by extensive cutaneous larva migrans: a case report and review of the literature. Dermatol Online J. 2010 Oct 15;16(10):2
  • Tomich EB, Knutson T, Welsh L. Hookworm-related cutaneous larva migrans. 2010 Sep;12(5):446
  • Heukelbach J, Feldmeier H. Epidemiological and clinical characteristics of hookworm-related cutaneous larva migrans. Lancet Infect Dis. 2008 May;8(5):302-9
  • Ang CC. Images in clinical medicine. Cutaneous larva migrans. N Engl J Med. 2010 Jan 28;362(4):e10
  • Reavis M, Jorgensen S. Acute pruritic rash on the foot. Cutaneous larva migrans. Am Fam Physician. 2010 Jan 15;81(2):203
  • Pinelli E, Herremans T, Harms MG, Hoek D, Kortbeek LM. Toxocara and Ascaris seropositivity among patients suspected of visceral and ocular larva migrans in the Netherlands: trends from 1998 to 2009. Eur J Clin Microbiol Infect Dis. 2011 Jul;30(7):873-9.
  • Cairo I, Faber WR. Imported skin diseases. Ned Tijdschr Geneeskd. 1998 Dec 12;142(50):2746-50
  • Buikhuisen WA, Wetsteyn JC, Gool T van, Kager PA. Recurrent, itching and creeping skin lesions in (former) travellers to the tropics: strongyloidiasis. Ned Tijdschr Geneeskd. 2002 Mar 9;146(10):477-81
  • Blaauwgeers JL, Wagtmans MJ. Diagnostic image (179). A woman with abdominal pain and weight loss. Intestinal infection with Strongyloides stercoralis. Ned Tijdschr Geneeskd. 2004 Mar 6;148(10):479
  • Gompel AML van, Sonder GJB. Reizen en ziekte, 2010

Cutane larva migrans, larva migrans cutanea, creeping eruption, sand-worm disease, mijnwormen, Ancylostoma, syndroom van Löffler, rondworm, strongyloides stercoralis, larva currens, zandvlo