Home / A 3 Diverse niet tractus-gerelateerd / Farmacotherapie: etnische en culturele verschillen

Farmacotherapie: etnische en culturele verschillen

1.  De meest relevante punten

  • Houd rekening met etnische verschillen in geneesmiddelmetabolisme.
  • Vooral bij middelen waarbij cytochroom P450 een rol speelt, zoals antidepressiva, antipsychotica en betablokkers.
  • Snelle metaboliseerders hebben een hogere dosis nodig voor hetzelfde effect.
  • Snel metabolisme komt veel voor onder andere bij Ethiopiërs.
  • Langzame metaboliseerders een lagere dosering want eerder bijwerkingen.
  • Langzaam metabolisme komt veel voor onder Aziaten.
  • Antillianen (en waarschijnlijk alle mensen met wortels in West- en Zuid-Afrika) krijgen snel dyskynesie bij antipsychotica.
  • Binnenkort wordt het waarschijnlijk mogelijk per patiënt te bepalen welk metaboliseerprofiel hij heeft, zodat de individuele dosis kan worden aangepast.
  • Gebrek aan kennis en culturele ziekteopvattingen kunnen leiden tot ander dan gewenst geneesmiddelgebruik: besteedt ruim tijd aan uitleg over medicatie en vraag de patiënt na afloop te vertellen hoe hij het voorgeschreven middel gaat gebruiken.
  • Er zijn genetische variaties in geneesmiddel-metaboliserende enzymen, transporteiwitten, receptoren en andere aangrijpingspunten voor geneesmiddelen. Deze verschillen gaan gepaard met interindividuele verschillen in effectiviteit en veiligheid van veel geneesmiddelen.
  • Het belangrijkste enzymsysteem voor de metabolisatie van geneesmiddelen is het cytochroom P450. Cytochroom P450 (CYP) is een groep van iso-enzymen.
  • Voor de omzetting van geneesmiddelen in metabolieten zijn de volgende enzymen van het CYP het belangrijkste: CYP1A2, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19, CYP2E1 en CYP3A4. De activiteit van de CYP-enzymen staat onder genetische controle. Bij sommige CYP-enzymen is klinisch relevante polymorfisme bekend.
  • Genetische variaties kunnen leiden tot onvoldoende effectiviteit van geneesmiddelen of juist tot het optreden van bijwerkingen. Vooral van het CYP2D6 en het CYP2C19 enzym zijn etnisch bepaalde klinisch relevante polymorfismen bekend.
  • Men maakt het volgende onderscheid in enzymactiviteit:
    • Normale metaboliseerder, extensive metabolizer (EM)
      Activiteit enzym is normaal.
    • Langzame metaboliseerder, poor metabolizer (PM):
      Een sterk verlaagde metabole capaciteit. Bijwerkingen zullen eerder optreden: veel Aziaten en Turken zijn langzame metaboliseerders.
    • Intermediaire metaboliseerder, intermediate metabolizer (IM)
      De afbraakcapaciteit is tussen EM en PM.
    • Snelle metaboliseerders, ultrarapid metabolizers (UM)
      Een sterk verhoogde activiteit van het enzym. De effectiviteit is verminderd bij dezelfde dosering: o.a. bij Ethiopiërs en Somaliërs komt dit veel voor, evenals bij 10% van de Turken.
  • Er is hier nog weinig onderzoek naar gedaan.
  • De voor de huisarts meest relevante middelen, waarbij effectiviteit of bijwerkingen een belangrijke rol spelen, zijn antidepressiva, antipsychotica, metoprolol en tamoxifen.
  • Aziaten (waaronder ook sommige Turkse groepen) hebben in vergelijking met Kaukasiërs een tragere metabole klaring van CYP2D6-substraten zoals TCA’s, haloperidol en codeïne. Deze middelen worden bij patiënten van Aziatische origine in lagere doseringen voorgeschreven, omdat bij normale doses heel vaak bijwerkingen ontstaan. De oorzaak van dit tragere metabolisme is de hoge frequentie van het CYP2D6Ch-allel in deze populatie.
  • Tegelijk is 10% van de Turken een snelle metaboliseerder.
  • Antidepressiva werken minder goed bij Afro-Amerikanen, en dus waarschijnlijk ook bij creolen en mensen uit voormalige ‘slavenstaten’ in West- en Zuid-Afrika.
  • De kans dat paroxetine zo snel wordt afgebroken dat het niet werkzaam is, is 1% bij autochtonen, 10% bij een Spanjaard en 30% bij een Ethiopiër.
  • Antillianen (en waarschijnlijk alle mensen met wortels in West- en Zuid-Afrika) reageren sterker op antipsychotica met bijwerkingen, zoals tardieve dyskinesie.
  • Culturele ziekteconcepten zijn van grote invloed op de bereidheid van patiënten om medicatie in te nemen. Het warm-koud ziekteconcept is het meest wijdverbreide systeem waarin men denkt in termen van ziek en gezond. Als je gezond bent, heb je een evenwicht tussen warm en koud, als je ziek bent, is dat evenwicht verstoord. Heb je een warme ziekte, dan heb je een koud geneesmiddel nodig en andersom. Westerse geneesmiddelen worden geherinterpreteerd in iemands eigen ziektebeleving. Als je een blauw geneesmiddel voorschrijft aan een cliënt die een koude ziekte heeft, en die in zijn cultuur bla

    uw associeert met koude, dan zal hij dat geneesmiddel niet innemen.

  • Gebrek aan kennis kan leiden tot ander geneesmiddelgebruik dan bedoeld is. Het receptenblaadje wordt bv. in drank gedoopt of verbrand, als niet duidelijk uitgelegd wordt dat hiermee naar de apotheek moet worden gegaan. Het komt namelijk voor dat imams of andere genezers spreuken (of koranteksten) opschrijven op papier, dat vervolgens gebruikt wordt als amulet, of opgelost wordt in water of wordt verbrand, waarbij de as vermengd met een vloeistof wordt opgedronken.
  • Aanwijzingen over gebruik worden vaak niet begrepen als mensen weinig Nederlands spreken of laaggeletterd zijn. Zie ook onderwerp Taalbarrière – anderstaligen op uw spreekuur. De patiënt vragen om te vertellen hoe hij het middel gaat innemen is een goede check of het begrepen is.
  • Religieuze voorschriften kunnen ook interfereren met geneesmiddelgebruik. Voorbeelden hiervan zijn de Ramadan (zie onderwerp Ramadan), voorschriften voor Halal bereiding (zie onderwerp Islam en gezondheid) of voor vegetarische bereiding (zie Hindoestanen en gezondheid).

De website zorg voor je ouders.nl geeft voorlichting aan migranten , o.a. over geneesmiddelgebruik: zorgvoorjeouders.marokko.nl

  • M.M.Q. Vintges en M.E.T.C. van den Muijsenbergh. Medicatie kan anders uitwerken – geneesmiddelen en diversiteit (Uit: Phaxx 4/2012)
  • M.M.Q. Vintges, M.E.T.C. van den Muijsenbergh, L.M. Brewster, L. van Dijk, A. Horikx. Etnische en sociaal-economische verschillen bij hart- en vaatziekten. MFM (Medisch Farmaceutische Mededelingen) – Tijdschrift over praktijkgerichte farmacotherapie, jaargang 3, nr. 2, juni 2013; 6-11.
  • B. Wilffert, A.F. Al Hadithy, V.J. Sing, G. Matroos, H.W. Hoek, J. van Os, R. Bruggeman, J.R. Brouwers, P.N. van Harten. The role of dopamine D3, 5-HT2A and 5-HT2C receptor variants as pharmacogenetic determinants in tardive dyskinesia in African-Caribbean patients under chronic antipsychotic treatment: Curacao extrapyramidal syndromes study IX. J Psychopharmacol. 2009;23(6):652-9
  • J. van der Weide, L.S. Steijns. Cytochrome P450 enzyme system: genetic polymorphisms and impact on clinical pharmacology. Ann Clin Biochem. 1999;36 (Pt 6):722-9. Review
  • Aylin Koselera, Yesim Ozarda Ilcolb, Ismail H. Ulusa. Frequency of Mutated Allele CYP2D6*4 in the Turkish Population. Pharmacology, 2007;79:203-206
  • M. Ingelman-Sundberg. 2004. Genetic polymorphisms of cytochrome P450 2D6 (CYP2D6): clinical consequences, evolutionary aspects and functional diversity. The Pharmacogenomics Journal
  • J. Mulder, E.R. Heerdink, E.E. van Iersel, F.W. Wilmink,A.C.G. Egberts. 2007, Prevalence of Patients Using Drugs Metabolized by Cytochrome P450 2D6 in Different Populations: a Cross Sectional Study. Annals of Pharmacotherapy, Vol. 41, p.408-413
  • Raad voor Gezondheidsonderzoek/Gezondheidsraad, 2004, Annual Report on Genomics, Nr.1; Den Haag
  • Schenk et al, 2008, Association of graded allele-specific changes in CYP2D6 function with imipramine dose requirement in a large group of depressed patients. Molecular Psychiatry (2008) 13, 597–605)
  • M.H. Braakman. 2009, Etnicity and routine CYP – genotyping: Clinical relevance. Research presentation. 2ND World Congress of Cultural Psychiatry, Norcia, Italy. Sept. 2009, Abstract Book
  • Verslag conferentie interculturele behandeling angststoornissen Mikado:
    www.mikadonet.nl/downloads/Verslag%20invitational%20conference%20angststoornissen.pdf
  • Semiha Denktas, Gerrit Koopmans, Erwin Birnie, Marleen Foets, Gouke Bonsel:
    Underutilization of prescribed drugs use among first generation elderly immigrants in the Netherlands BMC Health Services Research 2010, 10:176 doi:10.1186/1472-6963-10-176

Metaboliseerder, antidepressiva, antipsychotica, cytochroom, farmacokinetiek, medicatie, therapietrouw, medicijn, medicijngebruik

zp8497586rq

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de werking van de website te optimaliseren. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten