1.  De meest relevante punten

  • De laatste tien jaar staat jongensbesnijdenis ter discussie in Nederland en sommige vooral Noord-Europese landen.
  • Voor joden en moslims is besnijdenis een belangrijk aspect van de religieuze beleving. Voor enkele andere etnische groepen, met name in Afrika, gebeurt het op basis van tradities. In de VS worden veel jongentjes besneden vanwege hygiënische redenen.
  • Er is brede twijfel over het gezondheid beschermende effect van de ingreep, mede vanwege het effect van andere vormen van preventieve hygiënische en seksuele gewoonten en/of maatregelen.
  • De KNMG adviseert artsen in haar standpunt van 2010 tot een terughoudend beleid bij jongensbesnijdenis bij minderjarige jongens.
  • In Nederland vinden de meeste besnijdenissen plaats in de zogenaamde besnijdenisklinieken, gespecialiseerd in besnijdenis van jongens op jonge leeftijd.
  • Jongensbesnijdenis wordt niet vergoed door de ziektekostenverzekeraars, tenzij er een medische indicatie is en het in het ziekenhuis gebeurt.
  • Wereldwijd vinden er ongeveer 13 miljoen besnijdenissen per jaar plaats.
  • In Nederland worden jaarlijks 10 – 15 duizend jongens besneden.
  • De meeste ingrepen vinden plaats in landen waar veel mensen wonen met een islamitische geloofsovertuiging: Midden-Oosten, Afrika of landen waar vanwege hygiënische argumenten veel jongens worden besneden, zoals Amerika of Canada.

Historie

  • Circumcisie wordt in het Egypte sinds 3000 voor Christus verricht uit religieus en hygiënisch oogpunt.
  • Later is dit gebruik overgenomen door de Arabieren en de joden. Jongensbesnijdenis is een religieus verbond tussen God en Abraham (Genesis 17.1).
  • In de Koran wordt geen melding gemaakt van circumcisie. De bron voor moslims is de soenna, waarin circumcisie aanbevolen wordt. Abraham wordt door de moslims als een profeet gezien.
  • Later is circumcisie bij genoemde groepen een stevig ingebed religieus-cultureel onderdeel geworden.
  • De laatste jaren komen er kritische kanttekeningen vanuit meerdere hoeken. Met name in Noord-Europese landen gaan er stemmen op om jongensbesnijdenis te verbieden. Dit omdat het een inbreuk is op de integriteit van het lichaam, zonder dat een kind hier zeggenschap over heeft, en er bovendien ook schadelijke neveneffecten kunnen optreden.
  • Tegenwoordig komen er ook enige afwijzende geluiden uit de groepen zelf waarin circumcisie een gebruikelijke handeling is.

KNMG

Het KNMG-standpunt ‘Niet-therapeutische circumcisie bij minderjarige jongens’ uit 2010 roept artsen op om ouders die de ingreep overwegen, actief en indringend op de hoogte te brengen van het ontbreken van medische voordelen en het gevaar van complicaties. De KNMG raadt haar leden af om niet-therapeutische besnijdenissen te verrichten. Tegenwoordig wordt er meer debat gevoerd over jongensbesnijdenis vanuit de toenemende aandacht voor de bescherming van de rechten van kinderen.

Joden

  • In de Thora, de grondslag van de Hebreeuwse leer, is circumcisie op religieuze basis aanbevolen. Circumcisie wordt beschouwd als een religieuze minimumeis om met de groep verbonden te zijn.
  • De ingreep vindt in principe plaats op de 8e dag na de geboorte, zonder verdoving, en wordt niet altijd door een arts uitgevoerd.

Islam

  • Naast een handeling horend bij het toetreden tot het moslimgeloof, in navolging van de profeet Mohamed, spelen hygiënische motieven een rol.
  • De ingreep vindt plaats in het land van de ouders, of in besnijdeniscentra in Nederland, op een leeftijd tussen zeven en tien jaar en is een blijde en feestelijke gebeurtenis.

Overige subgroepen

  • Sinds eind 1800 werden jongens in de VS op grote schaal besneden. De oorspronkelijke grondgedachte bij de introductie was dat het masturbatie moest voorkomen. Dit werd als een pathologische handeling beschouwd, die mentale en psychosociale problemen en ziekten veroorzaakte. De piek lag in 1960 (> 80%), waarna een daling intrad (1999: 65%). Tegenwoordig gebeuren besnijdenissen in de VS vooral op basis van hygiënische argumenten en het geloof dat de besnijdenis infecties voorkomt.

Enkele argumenten voor circumcisie (op jonge leeftijd)

  • Uitkomst studies uit sub-Sahara Afrika aan het begin van de 21e eeuw: circimcisie vermindert HIV-infectie in heteroseksuele relaties met 50 – 60%, echter niet in de groep mannen die seks hebben met mannen.
  • Virussen en andere pathogenen blijven langer in contact met het weefsel van het voorhuidzakje, waardoor er een grotere infectiekans is bij onbesneden mannen.
  • De slijmvlieslaag van het preputium heeft een grotere kans op beschadiging en het gehele preputium op ulceratie.
  • Vroege circumcisie beschermt tegen SOA’s, urineweginfectie, meatitis, balanitis en phimosis. Belangrijk is om daarbij te realiseren dat jongens voor het 18e jaar seksueel actief zijn.
  • Kans op complicatie na de ingreep is op volwassen leeftijd groter dan bij een kind.

Enkele argumenten tegen circumcisie

  • Een kind kan niet weloverwogen beslissen en is niet wilsbekwaam.
  • Er is kans op complicaties, alhoewel dit relatief weinig voorkomt (1 – 2%, zie complicaties).
  • Een besneden man heeft een gevoeliger penis en ejaculeert sneller. Ook hebben sommige mannen psychische klachten die zijn toe te schrijven aan de besnijdenis die zij ondergingen.
  • De studie uit Afrika heeft een aanvechtbare opzet en het beloop laat ruimte voor kant­tekeningen, zoals de aanname dat alle HIV transmissie seksueel plaatsvindt.
  • In andere studies uit het Afrikaanse continent is geen significant verschil in transmissie gevonden tussen wel en niet besneden groepen. Op populatie niveau is de HIV prevalentie in de Afrikaanse landen hoger dan in de Westerse landen. De resultaten mogen niet als een automatisme overgenomen worden.
  • De meeste Afro-Amerikanen zijn besneden maar krijgen middels heteroseksueel contact de meeste SOA’s.
  • In meta-analyses is geen associatie gevonden tussen circumcisiestatus en Herpes of HPV- infectie.
  • Er zijn andere, minder ingrijpende, preventieve maatregelen tegen infecties beschikbaar.

Indicatie

  • In de literatuur wordt over het algemeen relatief weinig gezondheidswinst toegekend aan de ingreep.
  • Enkele medische indicaties zijn phimosis, paraphimosis en balanitis.

Ingreep

  • Door arts met ervaring.
  • Onder lokale verdoving.
  • Op niet-medische gronden meestal verricht door artsen in een aantal commerciële besnijdeniscentra in Nederland.
  • Sinds 2005 is door de overheid bepaald dat een besnijdenis (circumcisie) zonder medische noodzaak niet meer wordt vergoed vanuit de basisverzekering. Ook uit aanvullende verzekeringen zijn inmiddels geen vergoedingen meer mogelijk voor een besnijdenis zonder medische noodzaak. Dat wil zeggen dat mensen een besnijdenis vanwege religieuze of culturele redenen zelf moeten betalen.

Complicaties

  • Bij zo’n 1 tot 2% van de ingrepen treden er complicaties op. De complicaties zijn: (na)bloedingen, infecties (tot sepsis) en necrotiserende gevolgen waardoor penisamputaties nodig zijn. Late complicaties, zoals meatusstenose komen in Nederland zelden voor. Daarnaast komen soms psychische gevolgen voor zoals paniekaanvallen of posttraumatische en depressieve klachten. Het aantal sterftegevallen is 1 op 500.000 ingrepen.
  • Pasgeborenen zijn jaren na de ingreep gevoeliger voor pijnprikkels.

besnijdenis, jongensbesnijdenis, circumcisie, joden, joods, moslim, Islamitisch, jongens, KNMG