Home / Cultuur en gezondheid / Mantelzorg migrantenouderen

Mantelzorg migrantenouderen

  1. De meest relevante punten
  • Veel migranten vinden mantelzorg een vanzelfsprekende zaak voor de (vrouwelijke) familie.
  • Migranten maken veel minder gebruik van bestaande zorgvoorzieningen.
  • Overbelasting van de migrantenmantelzorger komt dan ook veel voor.
  • 1 à 2 (schoon)dochters doen alle zorg, ook bij grote families.
  • In Nederland verleent 1 op de 4 volwassenen mantelzorg.
  • Het aantal niet-westerse migranten van 55 jaar en ouder zal de komende jaren toenemen van 183.000 in 2010 tot 445.000 in 2025. Met het toenemen van het aantal migrantenouderen en de verschuivingen in de WMO, zal – mede gelet op hun minder goede gezondheidstoestand – de behoefte aan mantelzorg toenemen.
  • Landelijke cijfers over het aantal migrantenmantelzorgers geven geen goed beeld van de werkelijkheid. Dit komt omdat bij veel migrantengroepen het zo vanzelfsprekend is dat familieleden voor zieken en ouderen zorgen, dat men er zelfs geen apart woord voor heeft.
  • Onderzoek van Forum onder niet-westerse migrantenmantelzorgers toont aan dat deze groep gemiddeld 44 uur per week gedurende ruim acht jaar besteedt aan zorgverlening.
  • Zij hebben meer kans op overbelasting door verschillende oorzaken:
    • onbekendheid met ziektebeelden zoals dementie;
    • vaak wonen mantelzorger en verzorgde onder één dak;
    • zij leveren intensieve zorg met extra taken zoals tolken bij doktersbezoek;
    • geringer gebruik voorzieningen: in 2010 maakte 1% van de Marokkanen en 7% van de Turken gebruik van thuiszorg, tegenover 16% van de autochtonen. 99% Van de migrantenouderen met dementie woont thuis tegenover 70% van de autochtonen (Alzheimer Nederland 2013).
  • Nederlandse zorgvragers zijn ingesteld op zoveel en zo lang mogelijk zelf doen. Bij niet-westerse migranten zorgvragers (zoals bv Turkse en Marokkaanse migranten) staat echter de verzorging centraal: de zorgvrager mag volledig passief zijn. Zij verwachten hulp van hun kinderen en, indien nodig, wonen ze het liefst bij hen in.
  • Kinderen zien het als hun plicht voor familieleden te zorgen. Zij voelen zich vaak dan ook schuldig als ze te weinig voor hun (schoon)ouders doen. Bij de jongere generatie wordt dit gevoel van zorgplicht minder maar uit respect voor, en om hun ouders geen gezichtsverlies aan te willen doen, zorgen zij toch. Vooral de 2e generatie, de 40+ vrouwen, zit in een spagaat. Deze vrouwen ervaren het sterkst de verplichting tot zorgen én de maatschappelijke verplichting van werken.
  • Inschakelen van hulp kan schaamtegevoelens geven en angst voor negatieve reacties uit de omgeving. Er is een duidelijke verdeling van taken: (schoon)dochters doen het uitvoerende werk en de oudste zoon is verantwoordelijk voor de zorg. Voordat een beroep op thuiszorg wordt gedaan schakelt men vaak eerst familie en omgeving in.
  • Antilliaanse en Surinaamse ouderen wonen liever niet bij hun kinderen, maar hopen wel dat de kinderen zelf hulp aanbieden. Deze ouderen maken meer gebruik van dagopvang dan andere niet-westerse migranten, maar willen geen vreemden (thuiszorg) over de vloer.
  • Molukse ouderen willen niet afhankelijk zijn van de kinderen, stellen zoveel mogelijk de hulpvraag uit.
  • Chinese ouderen vormen een gesloten groep. Zij organiseren die zorg binnen hun eigen groep.
  • Vluchtelingen hebben meestal een klein netwerk, het risico van overbelasting van mantelzorgers is bij hen extra groot.
  • Intramurale zorg is voor veel niet-westerse migranten een gevoelig onderwerp, mede vanwege het negatieve imago van de intramurale instellingen in het land van herkomst.
  • Mantelzorgers melden ook positieve ervaringen: het mantelzorgen draagt bij aan de zingeving en men verwerft er respect mee van de gemeenschap.
  • Herken de mantelzorger en heb oog voor de verschillende posities binnen de familie. Betrek in gesprekken over de zorg niet alleen de oudste zoon, maar ook de mantelzorgster die de dagelijkse zorg biedt.
  • Signaleer (dreigende) overbelasting.
  • Maak zo nodig een aparte afspraak met de mantelzorger, zodat die vrijuit kan spreken zonder de zorgvrager.
  • Schakel waar nodig andere kinderen en netwerk van de migrantenouderen in om de mantelzorgtaken te verdelen.
  • Met de opkomst van islamitische thuiszorgorganisaties kan de drempel naar professionele zorg lager worden. Ook zijn er steeds meer zorginstellingen die speciale dagopvang voor migrantenouderen organiseren.
  • Verwijs indien gewenst naar Steunpunt mantelzorg.
  • Verwijs bij behoefte naar empowerment cursus, zoals AMWHAT cursus. Zie voorlichtingsmateriaal.

AMWAHT: staat voor Allochtone Mantelzorgers Werken Aan Hun Toekomst. De (deeltijd) AMWAHT-opleiding leidt mantelzorgers van verschillende achtergronden in tien maanden op tot groepswerkers die in staat zijn om lotgenotengroepen van (allochtone) mantelzorgers op te zetten en methodisch te begeleiden. Een initiatief van Stichting BMP (Stichting Bevordering Maatschappelijke Participatie).

mantelzorg, ouderen, dementie, ondersteuning migrantenouderen, migrantenmantelzorgers

  • LHV: Toolkit mantelzorger in de huisartsenpraktijk, 2011
  • Hootzen MM, Rozema N, Grondelle NJ van (2012). Zorgen voor je ouders een manier van leven. Een kwalitatief onderzoek onder mantelzorgers van Turkse, Marokkaanse en Surinaamse ouderen met dementie. Utrecht: Pharos

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de werking van de website te optimaliseren. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten