1.  De meest relevante punten

  • Migranten lopen meer risico op seksueel geweld, huiselijk geweld en kindermishandeling.
  • Schaamte speelt in veel niet-westerse culturen een grote rol. Hierdoor zullen allochtone vrouwen en mannen nog moeilijker dan Nederlanders praten over (seksueel) geweld.
  • In veel niet-westerse culturen is er grote sekse-ongelijkheid, waarbij de man dominant is. Zowel mannen als vrouwen uit die culturen denken nogal eens dat (seksueel) geweld een gerechtvaardigde reactie van de man is op gedrag van de vrouw dat hij uitdagend of onwenselijk acht.
  • Het betrekken van allochtone zorgverleners of organisaties kan erg helpen bij patiënten die (mogelijk) geweld ondergaan
Seksuele intimidatie

  • Seksuele intimidatie is seksueel getinte aandacht of toenadering die als ongewenst wordt ervaren. Wat door de één als intimiderend wordt beschouwd is voor een ander niet belangrijk.
  • Het kan in vele vormen voorkomen zoals: intieme vragen stellen over het privé leven, ‘met de ogen uitkleden’, voorstellen om seks te hebben of een vorm van chantage bv. via internet, chatrooms, MSN en webcam. Het kan in vele situaties voorkomen, bv. op straat, in de winkel en op het werk.
  • Veel migranten komen uit culturen waar, in vergelijking met de Nederlandse cultuur, vrouwen hun lichaam meer bedekken, er minder openlijk gesproken wordt over seksualiteit en toenadering tussen mannen en vrouwen aan meer regels gebonden is. Zij kunnen zich hierdoor eerder grensoverschrijdend benaderd voelen, of eerder denken dat bepaald gedrag een andere, seksueel geladen betekenis heeft.
  • Gevolgen: Het kan mensen belemmeren in hun bewegingsvrijheid, zodat ze niet meer op straat durven te lopen, naar school durven te gaan of besluiten ontslag te nemen op het werk.

Gedwongen prostitutie

  • Onder gedwongen prostitutie/ seksuele uitbuiting wordt verstaan het verplicht verlenen van seksuele diensten in ruil voor geld, hulp of goederen.
  • Migranten/ vluchtelingen/ migranten zonder verblijfsvergunning (illegalen) komen soms uit een moeilijke en traumatische situatie of bevinden zich er nog in. Dan is het risico op misbruik zoals gedwongen prostitutie groot. Mensensmokkel is er een voorbeeld van.
  • Mensenhandelaars stellen meestal op een informele manier een afbetalingsplan op. Het gaat om grote sommen geld. Om dat te kunnen betalen, werken veel mensen zwart in bv. massagesalons, prostitutiehuizen, restaurants, tuinbouw, fruitteelt, bouwsector of als dienstmeid of au pair. Vaak voor erbarmelijk loon en onder slechte omstandigheden.
  • Slachtoffers van mensenhandel zonder verblijfsvergunning durven om die reden vaak geen hulp te zoeken. Voor deze vrouwen is de B9 regeling van belang (hoofdstuk B9 uit de vreemdelingencirculaire, bedoeld voor slachtoffers en getuigenaangevers van mensenhandel). Het doel van deze regeling is slachtoffers van mensenhandel in staat te stellen aangifte te doen door de dreiging van onmiddellijke uitzetting weg te nemen. Het geeft recht op bedenktijd van 3 maanden, waarin het slachtoffer in alle rust kan besluiten al dan niet aangifte te doen. De verwijdering uit Nederland wordt gedurende deze periode opgeschort.
    Aan het recht op aangifte is gekoppeld het recht op een tijdelijke verblijfsstatus (gedurende en ten behoeve van de strafrechtelijke procedure) en het recht op opvang en medische zorg.
  • Vrouwen jonger dan 18 jaar kunnen in de jeugdprostitutie belanden. Dit kan bijvoorbeeld door tussenkomst van een loverboy.
  • Wet- en regelgeving: In Nederland is prostitutie toegestaan voor vrouwen boven de 18 jaar en afkomstig uit een land van de Europese Unie of met een verblijfsvergunning. Iedere prostituee moet in het bezit zijn van een werkvergunning.
    Mensenhandel wordt gedefinieerd als uit winstbejag misbruik maken van en uitbuiten van mensen als een vorm van moderne slavernij, waarbij sprake is van fundamentele schending van de mensenrechten (wetboek van strafrecht art. 37a).
    Om mensenhandel tegen te gaan heeft de Nederlandse regering wetswijzigingen geïnitieerd rondom de registratie van de prostitutie in de gemeentes. Volgens de voorgestelde wetswijziging komt er voor alle soorten seksbedrijven (bordelen, clubs, escortbedrijven, bioscopen en massagesalons) een vergunningplicht. Voor zelfstandig werkende prostituees komt er een registratieplicht. Daarnaast wordt het gebruikmaken van illegale prostitutie strafbaar.
    Jeugdprostitutie (meisje/ jongen jonger dan 18 jaar) is strafbaar. Dit geldt zowel voor exploitanten als voor de klanten die gebruik maken van minderjarige prostituees.

      Partner / Huiselijk geweld

  • Partnergeweld is elk gewelddadig gedrag in een relatie tussen twee (ex-)(liefdes)partners. Ook elke bedreiging van de (ex-) partner, met als doel om de ander te controleren en te domineren, is partnergeweld. Meestal herhaalt de bedreiging zich.
  • Naast fysiek en psychisch geweld, valt ook seksueel en economisch geweld onder partner / huiselijk geweld. Zowel mannen als vrouwen kunnen slachtoffer en pleger zijn van partnergeweld. Zowel slachtoffers als plegers behoeven hulp.
  • Partnergeweld heeft ook gevolgen voor de andere gezinsleden, in het bijzonder voor de kinderen. De kans is groter dat zij later in eigen relaties ook geweld plegen of slachtoffer worden. Het is belangrijk dat kinderen weten wat te doen bij geweld, bijvoorbeeld schuilen bij de buren of de politie bellen. Een vertrouwenspersoon is voor hen essentieel.
  • Partnergeweld hangt vaak samen met verhoging van stress. Negatieve leefomstandigheden zoals veel migranten ervaren op het gebied van bv wonen, werken, inkomen en schulden. Daarnaast kunnen alcohol en drugs de kans op partnergeweld vergroten, evenals het bij elkaar moeten blijven omwille van een verblijfsvergunning.
  • Etnische en culturele factoren kunnen een rol spelen bij de prevalentie van partnergeweld. Onderzoek in Turkije in de eerste lijn laat een prevalentie van partnergeweld van 49% zien (5).
  • Huiselijk geweld wordt via meldingen geregistreerd, vooralsnog mag niet geregistreerd worden op etniciteit. Het vermoeden bestaat dat er in bepaalde etnische groepen meer huiselijk geweld voorkomt dan in andere. Momenteel wordt in proefregio’s wel geregistreerd naar etniciteit (n.a.v. motie van kamerlid Dittrich 2005); het onderzoek is nog niet afgerond.
  • Zowel slachtoffers als getuigen kunnen aangifte doen
  • Vreemdelingenrecht: Mensen die voor hun verblijfsvergunning afhankelijk zijn van partners en binnen drie jaar bij die partners weggaan, verliezen het recht om in Nederland te verblijven. Is de relatie echter verbroken omwille van bewezen geweld, dan kan men een zelfstandig verblijfsrecht krijgen. Dit geldt ook voor vrouwen die door hun partner misbruikt werden in het land van herkomst.
  • Wet tijdelijk huisverbod: De Wet tijdelijk huisverbod houdt in dat een pleger van huiselijk geweld (a) zijn of haar woning tien dagen niet mag betreden en (b) geen contact mag opnemen met partner en eventuele kinderen. Het huisverbod heeft tot doel escalatie te voorkomen door te voorzien in een afkoelingsperiode waarbinnen hulpverlening op gang kan komen. Voor professionals die met die wet te maken hebben bestaat er een website: www.huisverbod.nl. Aan de website is ook een helpdesk huisverbod gekoppeld voor professionals.

Kindermishandeling

  • Jaarlijks worden 119.000 kinderen mishandeld. Kinderen uit eenoudergezinnen en gezinnen met een laag sociaal-economische status lopen meer risico (2).
  • Uit onderzoek onder middelbare scholieren blijkt dat 33% van de geënquêteerden wel eens mishandeling hebben ondergaan, 11% was getuige van ernstige gewelduitbarstingen tussen ouders, 8% was seksueel misbruikt. Meisjes gaven aan tweemaal vaker te zijn mishandeld en allochtone kinderen worden tweemaal zo vaak mishandeld dan autochtone kinderen (3).
  • Wet meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling.

Deze wet heeft tot doel vroegtijdig signaleren en handelen te bevorderen.

Zie www.meldcode.nl 

Eergerelateerd geweld

  • In sommige allochtone gemeenschappen bestaan strenge regels hoe mannen/ jongens en vrouwen/ meisjes zich behoren te gedragen. Zo moeten vrouwen zich kuis gedragen, kleden en moeten ze maagd blijven tot het huwelijk. Ze mogen geen aanleiding geven tot roddel; dit geldt ook voor getrouwde vrouwen. Anders wordt de familie eer geschonden.
  • De man heeft tot taak die eer te bewaken en deze zo nodig te herstellen.
  • Families kunnen zich gedwongen voelen om een geschonden eer te herstellen of te zuiveren; eergerelateerd geweld. Dit kan een uitgaansverbod zijn, opsluiting, terugsturen naar het herkomstland of dwingen om te trouwen. Soms ook verstoting of moord; de zogenaamde eerwraak.
  • Ook jongens of mannen kunnen slachtoffer worden, bijvoorbeeld omdat de familie hun partner niet accepteert omwille van culturele, politieke of religieuze achtergrond. Dit geldt ook voor homoseksuelen.
  • Bij eergerelateerd geweld zijn vaak meerdere daders en worden meerdere mensen vervolgd voor medeplichtigheid (i.t.t. huiselijk geweld); moeder vertelt bijvoorbeeld op welke tijd de dochter waar aanwezig is, vader koopt een wapen en zoon voert de eerwraak uit.
  • Sommige vrouwen zien gedwongen huwelijk, verstoting of moord als noodlot en denken dat zelfmoord de enige uitweg is.
  • Wet- en regelgeving: Er is geen aparte wetgeving voor eergerelateerd geweld en niet alle vormen zijn strafbaar. Strafrecht wordt ingezet als de dreiging van eergerelateerd geweld de strafrechtelijke normen overschrijdt.

Discriminatie van homoseksuelen

  • Homo- en biseksualiteit is van alle tijden en culturen. Er wordt in iedere cultuur anders mee omgegaan. In veel landen wordt gedacht dat homoseksualiteit hetzelfde is als pedoseksualiteit of verkrachting. In veel talen is er voor beide begrippen maar één woord. Men kan hierdoor niet begrijpen waarom Nederlanders begrip vragen voor ‘deze praktijken’. Ook denkt men dat homoseksualiteit alleen met seksuele handelingen te maken heeft en niets met gevoelens van genegenheid of verliefdheid.
  • Daarbij is in veel landen onbekend dat vrouwen ook homoseksuele relaties kunnen aangaan.
  • Biseksualiteit is vaak een onbekend begrip.
  • Personen met homoseksuele gevoelens kunnen te maken krijgen met geweld vanuit de familie. De familie kan vinden dat de familie eer of de goede naam van de familie geschonden is. De familie wil voor de buitenwereld geheim houden dat binnen hun familie homoseksualiteit voorkomt. Men dwingt dan degene met homoseksuele gevoelens/ contacten tot trouwen, of om een genezingsritueel te ondergaan. Mishandelen of opsluiten komt ook voor. Dit is dan een vorm van eergerelateerd geweld.
  • Meeste slachtoffers van geweld vertellen hierover niet uit zichzelf maar blijken vaak wel met klachten bij de huisarts te zijn geweest, in de hoop dat er naar gevraagd wordt.
  • Slachtoffers van geweld hebben meer lichamelijke klachten (pijn, moeheid, slapeloosheid) en depressieve klachten; bij seksueel geweld vaak buikpijn, eetstoornissen.
  • Slachtoffers van geweld waarderen het over het algemeen als de huisarts rechtstreeks vraagt of er sprake is van geweld.
  • Bespreek met de patiënt of zij/ hij op dit moment veilig is en wat zij/ hij wil doen.
  • Vanwege het belang van de familie en risico op sociale uitsluiting is vertrekken naar een opvanghuis vaak geen optie voor allochtone vrouwen.
  • Verwijs naar organisaties voor opvang en begeleiding van slachtoffers van geweld.
  • Er zijn in de meeste plaatsen specifieke organisaties voor allochtone vrouwen die geweld ervaren.
  • Betrek het AMK.
  • Dreigt eerwraak: raadt slachtoffer aan te vluchten naar vertrouwenspersoon of vrouwenopvang.
  • Geweld is niet gewoon, is een brochure die onderdeel is van het multimediale voorlichtingspakket “Geweld is niet gewoon. Ken uw recht – Zoek hulp”.
    Beschikbaar in: Nederlands, Somalisch, Frans, Farsi, Arabisch, Chinees, Engels.
  • Tips tegen geweld in relaties’, allochtone jongeren en ouderen aan het woord.
  • Folders en films: Stichting Kezban ‘Voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld in allochtone kring: www.stichtingkezban.nl.
  • http://www.seksindepraktijk.nl/coming-in Aandacht voor biculturele LHBT’s.
  • Alles wat een huisarts moet weten over partnergeweld. Sylvie Lo Fo Wong in de rubriek ‘Spreekuur’ van Huisarts en Wetenschap 56(9) september 2013 
  • Online cursus herkennen en bespreekbaar maken van huwelijksdwang: www.huwelijksdwang.info
  • www.platformseksueleintimidatie.nl of seksueelgeweld.info
  • bij seksuele intimidatie op het werk : bel juridisch spreekuur van de Commissie Gelijke Behandeling www.mensenrechten.nl. T: 030-8883888 (ma-vrij 14.00-16.00)
  • www.movisie.nl voor weerbaarheidstrainingen
  • www.mensenhandel.nl. T: 033 4481186, slachtoffers van gedwongen prostitutie/mensenhandel
  • Voor hulp en opvang Fier Fryslân: www.fierfryslan.nl. T: 0900 5675678
  • Hulp voor slachtoffers en plegers van huiselijk geweld: steunpunt huiselijk geweld www.vooreenveiligthuis.nl. T: 0900-1262626. Voor info en voor verwijzing naar vrouwen of mannenopvang, die bescherming en onderdak biedt op geheim adres
  • Advies&Meldpunt Kindermishandeling. T: :0900 123 1230
  • Kindertelefoon: T:0800-0432 (iedere dag tussen 14.00-20.00u) of chatten: www.kindertelefoon.nl
  • Sensoor, telefonische hulpdienst: T: 0900-0767 www.sensoor.nl
  • Meer info ook over juridische aspecten huiselijk geweld (de Boer, 2009) of www.huiselijkgeweld.nl
  • Info over homoseksualiteit: www.allesovergay.nl of www.respect2love.nl of www.coc.nl
  • Pharos/Movisie (handleiding voor migranten): geweld is niet gewoon. Ken uw recht – zoek hulp
  • H. Ferwerda. Met de deur in huis: omvang, aard, achtergrondkenmerken en aanpak van huislijk geweld in 2006 op basis van politiecijfers Arnhem/Dordrecht 2007
  • F. Lamers-Winkelman, N. Slot, B. Bijl, A. Vijlbrief. Scholieren over mishandeling; resultaten van een landelijk onderzoek naar de omvang van kindermishandeling onder leerlingen van het voortgezet onderwijs. Amsterdam/Duivendrecht: WODC, Ministerie van justitie:2007
  • S.H. Lo Fo Wong, A. de Jonge, F. Wester, Ml SS, R.R. Romkens, T. Lagro-Janssen. Discussing partner abuse: does doctor’s gender really matter? Fam Pract 2006;5:578-86
  • F. Deug. En dan ben je pas echt ver van huis. Turkse en Marokkaanse vrouwen en meisjes over seksueel geweld en hulpverlening. (Utrecht stichting tegen seksueel geweld) 1990. In 1991 herdruk door Medusa
  • R. Jewkes et al.: 2005, “If they rape me, I can’t blame them”: Reflections on gender in the social context of child rape in South Africa and Namibia. Social Science & Medicine 61:1809-1820
  • H. de Graaf, S. Meijer, J. Poelman & I. Vanwesenbeeck. (2005). Seks onder je 25e. Seksuele gezondheid van jongeren in Nederland anno 2005. Delft: Eburon
  • A. Kasturirangan, S. Krishnan & S. Riger. (2004). The impact of culture and minority status on women‟s experience of domestic violence. Trauma, Violence, & Abuse, 5(4), 318-332
  • S.S. Kazarian & L.Z. Kazarian. (1998). Cultural aspects of family violence. In S. S. Kazarian & D. R. Evans (Eds.), Cultural clinical psychology: Theory, research, and practice (pp. 316-347). New York, NY: Oxford University Press
  • I. Keygnaert, R. Wilson, K. Dedoncker, H. Bakker, H. van Petegem, N. Wassie & M. Temmerman. (2008). Hidden violence is a silent rape. Prevention of sexual & gender-based violence against refugees & asylum seekers in Europe: A participatory approach report. Gent, Belgi-um: ICRH/Ugent
  • O. Kooistra. (2006). Jongens huilen niet. Seksueel geweld tegen allochtone jongens. Amsterdam

seksuele intimidatie, gedwongen prostitutie, partnergeweld, huiselijk geweld, kindermishandeling, eergerelateerd geweld discriminatie homoseksuelen, meldcode, vreemdelingenrecht, mensenrechten, eerwraak, tijdelijk huisverbod, vreemdelingencirculaire, verblijfsvergunning