A 1 (Tropische) infectieziekten Reizigersgeneeskunde Ziektebeelden — 18 april 2012
1. De meest relevante punten
Zie NHG standaard: http://download.nhg.org/Worminfecties
- Komt vooral voor bij kinderen van migranten uit (sub)tropen.
- Alleen bij zware besmetting symptomen.
- Kan in ernstige gevallen leiden tot diarree (dysenterie), ondervoeding, anemie, soms rectumprolaps.
2. Epidemiologie
- Kosmopoliet; maar komt vooral voor in gebieden met slechte hygiënische omstandigheden en (sub)tropische temperaturen.
- Komt vooral voor bij kinderen.
3. Etiologie en overdracht
- Trichuris trichiura (zweepworm) is bleekgeel/wit van kleur en 3 tot 5 cm lang, aan het voorste deel dun en het achterste deel dik. Hij leeft in de darm.
- Overdracht vindt plaats door feco-oraal contact: inslikken van eieren afkomstig van (huis)dier.
4 Kliniek: symptomen / complicaties
Alleen zware infecties geven klachten:
- Bloederige diarree.
- Buikpijn.
- Gewichtsverlies en anemie.
- Soms: rectumprolaps of appendicitis.
5. Handelen huisarts
- Anamnese: bloederige diarree, buikpijn bij kinderen afkomstig uit ontwikkelingslanden.
- Aanvullend onderzoek
- Hematologie: Eosinofilie; soms microcytaire anemie.
- Fecesonderzoek: microscopisch aantonen van eieren in de ontlasting (gefixeerd of ongefixeerd staal).
- Niet-medicamenteus advies
- Preventie bij reizigers/migranten die teruggaan naar land van herkomst: sanitaire hygiëne en voedingshygiëne: “cook it, boil it, peel it or leave it.”
- Vingernagels kort en schoon houden.
- Handen regelmatig wassen (in het bijzonder na toiletbezoek en na buitenspelen).
- Deurknoppen, wc-bril, kastdeuren en speelgoed regelmatig reinigen.
- Als een worminfectie is aangetoond is het raadzaam het beddengoed, ondergoed en nachtkleding te wassen (op minimaal 60 graden). Het stofzuigen van de leefruimte zou eveneens een beschermend effect hebben.
- Medicatie: mebendazol 100 mg 2x daags gedurende 3 dagen.
- Verwijzen: alleen bij complicaties zoals rectumprolaps of ernstige buikpijn met défense musculair.
6. Literatuur en links
- Nederlandse Vereniging voor de parasitologie: www.parasitologie.nl
- Klinische diagnostiek: www.klinische-diagnostiek.nl
- Th.J.M. Verheij & M. Doeksen: http://download.nhg.org/FTP_NHG/standaarden/FTR/Worminfecties
- Nota’s tropische ziektenleer 2003 – behorende bij de artsenopleiding van het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) te Antwerpen – Dr. E van den Enden
- Ned Tijdschr Geneeskd. 1999; 143:1545-9 Klinische les. Gemiste pathogenen bij immigrerende kinderen
7. Trefwoorden
Trichuris, Trichuris trichiura, zweepworm, eosinofilie, trichuriasis, trichuria


