Kanker preventie

     Opkomst bij bevolkingsonderzoek:

• Cervixcarcinoom:
  17% lagere deelname aan bevolkingsonderzoek door vrouwen uit Marokko, Turkije, Suriname en de Nederlandse Antillen en Aruba, in vergelijking met Nederlandse vrouwen.
  Oproep door de huisarts heeft de deelname onder allochtone vrouwen sterk verbeterd (en meer verbeterd dan onder Nederlandse vrouwen).
• Bevolkingsonderzoek borstkanker in 2009:
  • Nederlandse vrouwen                83%
  • Surinaamse vrouwen                  68%
  • Turkse vrouwen                            62%
  • Marokkaanse vrouwen               54%
  • Andere migrantenvrouwen      63%

Uit onderzoek, met name ook onder allochtone vrouwen zelf, blijken de volgende redenen voor de  lage opkomst:

• Gebrek aan kennis:
  • over preventie: geen klachten betekent geen ziekte
  • over kanker en behandeling: kanker = dood
  • over het bevolkingsonderzoek, bv. onwetendheid over het feit dat uitsluitend vrouwelijke medewerkers betrokken zijn bij het borstonderzoek

• Cultureel bepaalde opvattingen:
  • taboe/ stigma kanker
  • schaamte van vrouw zelf, of van echtgenoot/ zoon om erover te praten of om vrouw bloot te stellen aan borstonderzoek/ genitaal onderzoek
  • angst voor roddel –sociale isolatie

• Organisatorische problemen:
  • Uitnodiging in het Nederlands; kinderen of man lezen het wel, maar vinden het niet belangrijk of hebben geen tijd om mee te gaan, en vertellen het niet aan de betreffende vrouw
  • Screeningsplaats moeilijk te bereiken voor vrouw alleen

• Weinig vertrouwen in Nederlandse gezondheidszorg.

Veel vrouwen vertellen dat zij wel naar het bevolkingsonderzoek naar borstkanker zouden gaan, als de uitnodiging zou komen van de huisarts.Kinderen spelen een belangrijke rol in het informeren, motiveren en mogelijk maken van de deelname aan bevolkingsonderzoek.

• Het lijkt aan te bevelen vrouwen die in aanmerking komen voor het bevolkingsonderzoek naar borstkanker, daarop aan te spreken/ over voor te lichten
• Het lijkt zeker zinvol ook echtgenoten en kinderen (m.n. dochters) te betrekken bij deze voorlichting.
• Voorlichting zou de volgende thema’s kunnen hebben:
  • Nut van preventie en vroegtijdige behandeling.
  • Onderzoek naar borsten en cervix kan door uitsluitend vrouwelijke medewerkers.
  • Bespreken van oplossingen voor organisatorische problemen.

• Op vele plaatsen organiseren VETC-ers regelmatig voorlichtingsbijeenkomsten voor migrantenvrouwen. Als huisarts kunt u daarnaar verwijzen of zelf een onderwerp aandragen of wellicht zelf meedoen aan de voorlichting.
• Stichting Mammarosa richt zich op allochtone vrouwen en borstkanker en heeft heel veel voorlichtingsmateriaal, ook over het bevolkingsonderzoek, in verschillende talen en gesproken: www.mammarosa.nl.
• Het RIVM heeft informatie over het bevolkingsonderzoek naar borstkanker in het Arabisch, Turks en Engels: www.rivm.nl/bevolkingsonderzoeknaarborstkanker.
• Bij verschillende ziekenhuizen en integrale kankercentra (bv bij afdeling Nijmegen van het Integraal Kankercentrum Nederland, voorheen IKO), zijn allochtone zorgconsulenten werkzaam die allochtone patiënten kunnen helpen met voorlichting en begeleiding. Adressen regionale kankercentra: www.iknl.nl/page.php?id=3103&nav_id=307.
• www.kankerwiehelpt.nl/gevolgen-en-steun/allochtonen-en-kanker/ondersteuning-allochtonen-69.html.
• Videodagboeken over bloed- en lymfeklierkanker, borstkanker, dikke darmkanker, prostaatkanker
• Ouderen_en_kanker

• NHG standaard preventie en vroegdiagnostiek cervixcarcinoom:
  nhg.artsennet.nl/k_nhgstandaarden/NHGStandaard/M06_std.htm#N65749
• NHG standaard diagnostiek van mamma carcinoom:
• nhg.artsennet.nl/k_nhgstandaarden/Samenvattingskaartje-NHGStandaard/M07_svk.htm
• Het RIVM heeft informatie over het bevolkingsonderzoek naar borstkanker in het Arabisch, Turks en Engels: www.rivm.nl/bevolkingsonderzoeknaarborstkanker
• D.P. de Nooijer, F.G. de Waart, A.W. van Leeuwen, W.W. Spijker. Opkomst bij bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker hoger na uitnodiging door de huisarts, in het bijzonder voor groepen met doorgaans lage participatiegraad. Ned Tijdschr Geneeskd 2005;149:2339-43
• Maria van den Muijsenbergh, Bertine Vermeer. Geringe deelname migrantenvrouwen aan borstkanker screening. Epidemiologisch bulletin jaargang 4, 2011, nummer 1: 12-16
• Eva Hartman, Maria van den Muijsenbergh: Bevolkingsonderzoek en allochtone vrouwen. Phaxx 2009 no 2: 17-18

Kanker, preventie, borstkankerscreening, cervixscreening, bevolkingsonderzoek