Huisarts-Migrant.nl

Gratis peer reviewed artikel over de gevolgen van meisjesbesnijdenis

egorter — Tue, 07 May 2013 12:50:50 +0000

Recentelijk verscheen het artikel “Coping and chronic psychosocial consequences of female genital mutilation in the Netherlands” (Vloeberghs, van der Kwaak, Knipscheer en van den Muijsenbergh) in Ethnicity & Health. Het artikel hoort bij de Special Issue van het tijdschrift met als thema Culture, Ethnicity and Chronic Conditions: a global synthesis (2012 (6): 543-695)

Dit peer-reviewed artikel in Ethnicity & Health is gratis verkrijgbaar voor de eerste 50 personen die er om vragen. Het enige wat u moet doen is uw naam en emailadres sturen naar Erick Vloeberghs (e.vloeberghs@pharos.nl). Daaropvolgend krijgt u een mail terug waarin een hyperlink te vinden is die bij aanklikken het artikel in pdf opent.

Het aanbod geldt uitsluitend de eerste 50 personen die contact opnemen. Daarna kan het gedownload worden via de online platform van de Taylor & Francis Group (http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13557858.2013.771148)

Promotieonderzoek naar invloed etnische verschillen kanker bij migranten in Europa

egorter — Mon, 22 Apr 2013 08:51:29 +0000

Mensen met een migrantenachtergrond hebben een ander risico op het krijgen van kanker vergeleken met (autochtone) Nederlanders. Dit komt door verschillen in blootstelling aan (andere) risicofactoren, zowel in hun land van herkomst als in het nieuwe verblijfsland. Mensen uit niet-Westerse landen hebben daardoor vaak een lager risico op het ontwikkelen van kanker en sterfte aan deze ziekte. Dit risico kan echter na tientallen jaren verschuiven. Vaak in de richting van het kankerrisico zoals gevonden onder de autochtone bevolking. Dat blijkt uit promotie-onderzoek dat Melina Arnold heeft uitgevoerd met behulp van data van onder meer de Nederlandse kankerregistratie.

Bekeken door epidemiologische bril kan migratie worden gezien als een natuurlijk experiment dat onderzoekers iets leert over de kracht van kankerpreventie. Ook vult het leemtes in de kennis van de oorzaken van kanker. Melina Arnold bestudeerde dit onderzoeksterrein vanuit de afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg van het Erasmus MC en de afdeling Epidemiologie van de Universiteit Bielefeld (Duitsland).

De uit Duitsland afkomstige epidemiologe verwacht op 29 januari te promoveren aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam op een proefschrift naar de aard van kankerpatronen onder allochtonen en verschillen ten opzichte van de autochtone bevolking in verschillende Europese landen, vooral in Duitsland en Nederland. Kennis over deze patronen geeft inzicht in het verband tussen etniciteit, sociaaleconomische status en de incidentie, overleving en sterfte aan verschillende typen kanker.

Minder leefstijl & meer infectie-gerelateerde kankers

De promovenda onderzocht aan de hand van 37 eerdere publicaties de patronen in het voorkomen van kanker bij niet-westerse migranten in Europa. Deze mensen bleken meer vatbaar te zijn voor infectie-gerelateerde vormen van kanker, zoals maag-, lever- en baarmoederhalskanker. Zij hadden daarentegen een lager risico op vormen van kanker gerelateerd aan een westerse levensstijl, waaronder darm-, borst- en prostaatkanker.

De hoogte van het risico op het krijgen kanker lag bij migranten vaak tussen het risico in hun land van herkomst en dat van hun land van verblijf. Dit patroon weerspiegelt enerzijds het behoud van gunstiger risicofactoren die gangbaar waren in het land van herkomst van migranten, maar anderzijds ook de gevolgen van de langzame aanpassing (ofwel acculturatie) van de risicoprofielen in het land van verblijf.

Uit Nederlandse gegevens kwam naar voren dat allochtone vrouwen in vergelijking met autochtone (Nederlandse) vrouwen een significant lagere incidentie van borstkanker hebben. De belangrijkste redenen daarvoor zijn hoogstwaarschijnlijk een jongere leeftijd bij de geboorte van het eerste kind, meer kinderen en het vaker en langer geven van borstvoeding. Binnen alle onderzochte migrantengroepen (afkomstig uit Marokko, Turkije, Suriname, Indonesië en de Nederlandse Antillen/Aruba) werden ook lagere risico’s gevonden voor zowel darm- als slokdarmkanker. Deze lagere risico’s zijn in hun land van herkomst te danken aan een gunstiger levensstijl, door bijvoorbeeld minder roken en alcohol, maar wellicht ook andere voeding.

Veranderde risico’s bij allochtonen Bij migranten (vooral Turken) werd bovendien een verhoogd risico op non-cardia carcinomen in de maag vastgesteld. Deze aandoening hangt samen met een chronische infectie met Helicobacter pylori en het consumeren van sterk gezouten voedsel. Uit de studie blijkt verder dat vrouwelijke migranten vaak een licht verhoogd risico hadden op baarmoederhalskanker. Dit geldt in het bijzonder voor allochtone vrouwen uit Suriname. Deze vrouwen hadden 80 procent meer kans op het krijgen van plaveiselcel-carcinomen vergeleken met autochtone Nederlandse vrouwen. Plaveiselcel-carcinomen worden vaak worden veroorzaakt door een infectie met het Humaan Papillomavirus (HPV).

In een deelstudie onder Turkse migranten in Hamburg (Duitsland) vond Melina Arnold lagere risico’s voor kanker aan de ademhalingsorganen onder Turkse mannen in vergelijking met de niet-Turkse bevolking. Dit verschijnsel was vooral te zien bij mannen die pas op oudere leeftijd waren geëmigreerd. Turken die op jongere leeftijd naar Duitsland waren gekomen, leken qua risico op het krijgen van kanker meer op de Duitse bevolking.

Nauwelijks verschillen in overleving

De meeste vrouwelijke migranten hebben niet alleen een aanzienlijk lager risico op borstkanker (in het bijzonder na de overgang); ze vertonen ook dezelfde of een iets betere overleving in vergelijking met autochtone Nederlandse vrouwen.

Bij patiënten met maagkanker was de sterfte onder migranten gemiddeld 30 procent lager dan onder autochtone Nederlanders. De oorzaak hiervan is vooral gelegen in het type maagkanker. De overleving van de meeste migranten met baarmoederhals- en darmkanker was iets beter dan bij autochtonen. Bij slokdarmkanker was deze iets slechter.

Toekomstige kankersurveillance onder allochtonen

Studies onder migranten hebben het potentieel om de kennis met betrekking tot de oorzaken van kanker te verfijnen. Deze kennis kan nuttig zijn bij het vertalen naar toekomstige preventiestrategieën. Daarnaast vereist het groeiend aantal oudere allochtonen in de West-Europese samenleving dat de zorg zich meer gaat toespitsen op migranten. Bijvoorbeeld door de deelname aan bevolkingsonderzoek naar borstkanker te stimuleren. Hiertoe was de noodzaak tot nu dusver minder groot.

Helaas zijn er ook methodologische beperkingen die het uitvoeren van epidemiologische studies naar kanker bij migranten belemmeren. Dit heeft vooral te maken met de beschikbaarheid en kwaliteit van de gegevens. Een uniforme definitie van ‘allochtonen / migranten’ binnen Europa zou vergelijkingen veel makkelijker maken, maar dit gaat tijd kosten. In Nederland is het geboorteland de meest gebruikte indicator voor het begrip ‘etniciteit’. Ook is identificatie nodig van kenmerken van derde generatie migranten.

Het Verenigd Koninkrijk en de Scandinavische landen zijn pioniers in het registreren van etnisch gerelateerde morbiditeitgegevens in Europa. Het verzamelen van deze data is het meest effectief en nauwkeurig wanneer deze gebaseerd zijn op een uniek, persoonlijk identificatienummer zoals het Burgerservicenummer (BSN). Het gebruik daarvan voor onderzoek is echter tot nu toe niet goedgekeurd. Juist de uitgebreide informatie die in het bevolkingsregister beschikbaar is over migratie zou door middel van een geanonimiseerde koppeling van groot belang kunnen zijn voor het bestuderen van ziekten, met inbegrip van kanker.

Erasmus MC, Universiteit Bielefeld en IKZ De studies in het proefschrift van Melina Arnold zijn gedaan in samenwerking met de afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg van het Erasmus MC Rotterdam, het Integraal Kankercentrum Zuid (IKZ) in Eindhoven en het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) en de afdeling Epidemiologie & International Public Health van de Universiteit Bielefeld (Duitsland). Voor deze studie werden gegevens gebruikt van de Nederlandse Kankerregistratie (NKR), de Kankerregistratie Hamburg (‘Hamburgisches Krebsregister’) en gegevens uit het MEHO project (‘Migrant and Ethnic Health Observatory’).

Op 29 januari 2013 promoveerde Melina Arnold op het proefschrift ‘Ethnic heterogeneity of cancer in Europe. Lessons from registry-based studies in migrants‘ aan het Erasmus MC in Rotterdam. Promotores: prof. dr. J.W.W. Coebergh en prof. dr. O. Razum.

Bron: www.ikz.nl

FTO’s

egorter — Tue, 16 Apr 2013 15:21:11 +0000

FTO’S ontwikkeld in samenwerking met IVM, het instituut voor verantwoord geneesmiddelengebruik

Norooz Mubarak – Iraanse Nieuwjaar op 21 maart

egorter — Fri, 15 Mar 2013 05:23:13 +0000

‘Norooz’ is het begin van het Perzische nieuwjaar. Het woord betekent in het Perzisch letterlijk “Nieuwe dag”. Norooz wordt in Iran, maar ook ver daarbuiten, gevierd op of rond 21 maart. Op de dag van de lentenachtevening, als de zon pal boven de evenaar staat. Op deze dag is de nacht en dag precies even lang.
Voor de Nederlanders is dit het begin van de lente. In Iran is Norooz hét grote feest van het jaar. Schoolkinderen hebben twee weken vakantie. Het is de dag dat de Iraniërs nieuwe kleren aantrekken, lekkere hapjes eten, bij elkaar op bezoek gaan en cadeautjes weggeven. Het is een feest waarvoor de Iraanse huizen grondig worden schoongemaakt en versierd met bloemen, slingers, en allerlei mooie voorwerpen.
Het Norooz feest is al heel oud en dateert van lang voor de komst van de Islam in Iran. Norooz betekent de terugkeer van de zon en van het licht. Het betekent een nieuw begin, net als het nieuwjaarsfeest op 1 januari in Nederland. Norooz is een moment van loutering en verzoening, van dood en leven, en van de hoop op een nieuw begin en een beter leven. Rondom het nieuwjaar bestaan verschillende hele oude festiviteiten. Het springen over 7 vuren een aantal dagen vóór Norooz, de feesten van Norooz zelf en het vieren van ‘siezda bedar’(dertiende dag) zijn onderdelen daarvan.
Tijdens Norooz zijn in de huizen van de Iraniërs de ‘haft Sin’ te vinden. Haft Sin betekent letterlijk 7 “sin”. Zeven is een heilig getal in veel volken en culturen. Door de eeuwen heen is de gewoonte om met Norooz 7 soorten planten of zaden te laten groeien als symbool van het opnieuw starten van het leven veranderd in het in huis hebben van 7 voorwerpen die met de Perzische letter Sin beginnen. De voorwerpen zijn:

Appel (Sieb) dit representeert gezondheid en schoonheid.
Groente (Sabzeh) spruiten van bijvoorbeeld linzen, die wedergeboorte voorstellen.
(Samanoe) een zoete pudding van ontkiemd graan die de ultieme verfijning van de Perzische kookkunst representeert.
Knoflook (Sir) oftewel medicijn
Azijn (Serkeh) leeftijd en geduld voorstellend).
(Somaq) bessen die staan voor de kleur van de zonsopgang
(Sendzjed) de zoete vrucht van de lotus.

Op de tafel zijn nog meer symbolische zaken te vinden. Zo worden er munten neergelegd voor voorspoed en rijkdom, een mand met beschilderde eieren voor vruchtbaarheid, een sinaasappel (de aarde) in een schaal met water (het heelal), een goudvis in een kom als symbool van het leven. Ook staat er een spiegel, als symbool die het licht – dat als heilig wordt beschouwd – reflecteert en vermenigvuldigt. Aan weerszijden staat een brandende kaars voor ieder kind in de familie. De kaarsen representeren geluk. Zie foto…

ABCDiabetes

egorter — Mon, 18 Feb 2013 10:38:19 +0000

Cultuursensitieve zorgverlening en leefstijlbegeleiding in de eerstelijn

Migranten en laaggeletterden hebben een verhoogd risico op diabetes mellitus. Het stimuleren van een gezonde leefstijl is voor deze doelgroepen van extra groot belang. Voor zorgverleners is het een grote uitdaging om in te spelen op de vaak beperkte gezondheidsvaardigheden, de andere ziektebeleving en de verwachtingen van de zorg bij deze patiënten.
De training ABCDiabetes richt zich op versterken van de culturele competenties en de communicatie met migranten en laaggeletterden

Flyer ABCDiabetes

Nascholing Istanbul

egorter — Mon, 11 Feb 2013 16:34:17 +0000

Persoonlijkheidsstoornissen in de huisartsenpraktijk, somatiesatiestoornissen, mediterrane koorts, hepatitis

Een arts van de wereld. Etnische diversiteit in de medische praktijk

egorter — Mon, 11 Feb 2013 16:07:00 +0000

Het boek ‘Een arts van de wereld. Etnische diversiteit in de medische praktijk’, verscheen onlangs in herziene druk. Aan de hand casuïstiek komt de wereld voorbij in de spreekkamer: een Ghanese man met hypertensie, een lusteloze baby uit Sierra Leone, een Turkse man met pijn op de borst, een Marokkaans meisje met spierzwakte en uitvalsverschijnselen en nog veel meer patiënten. Artsen voelen zich niet altijd deskundig om met deze patiënten om te gaan en ervaren regelmatig problemen. Zo kan de kans op een ziekte per etnische groep verschillen of de beleving van ziekte en gezondheid mede beïnvloed worden door iemands culturele achtergrond. Zorgverlening van etnische diverse patiënten vergt dan ook specifieke competenties die te maken hebben met kennis, attitude maar bijvoorbeeld ook met de vaardigheid om te gaan met een taalbarrière. Door analyse van de casuïstiek, het geven van achtergrondinformatie en het stellen van vragen biedt het boek handvatten voor het omgaan met etnische diversiteit in de medische praktijk.

Een arts van de wereld, Etnische diversiteit in de medische praktijk, J. Suurmond, C. Seeleman, K. Stronks, ML Essink-Bot, Tweede herziene druk, BSL, 2012.

Palliatieve zorg aan moslimpatiënten kampt met culturele barrières

FLaouikili — Mon, 10 Dec 2012 09:10:56 +0000

16 april 2012, VU Amsterdam

Tijdens het symposium ‘Palliatieve zorg aan moslimpatiënten kampt met culturele barrières’, ging in VUmc de educatieve film ‘Kleur bekennen’ in première. Deze film, die een vervolg is op een scriptie over dit onderwerp van verpleegkundige Gerdiene van Rinsum, behandelt de palliatieve zorg aan moslimpatiënten. Allerlei zorgverleners en zorgopleidingen, ook buiten VUmc, kunnen de informatiefilm gebruiken.

De film en bijbehorende brochure kunt u bestellen voor 10 euro, een bedrag dat ten goede komt aan het VUmc fonds, dat projecten financiert die de kwaliteit van zorg verbeteren. Stuur een e-mail naar: communicatie@VUmc.nl o.v.v. film Kleur bekennen.

Typhoide koorts of Buiktyphus

egorter — Mon, 03 Dec 2012 09:24:03 +0000

1. De meest relevante punten

Geeft i.t.t. andere salmonella-infecties geen klassiek gastro-enteritis beeld, maar hoge koorts en algemeen ernstig ziek zijn (met of zonder diarree).
Het ziektebeeld is klinisch vaak moeilijk te onderscheiden van malaria.
Langdurig asymptomatisch dragerschap komt voor.
Onbehandeld is de mortaliteit hoog (10 tot 25%).
Ernstiger beloop bij HIV-infectie.

NB Buiktyphus of typhoide koorts is niet hetzelfde als tyfus! Tyfus – ook wel vlektyfus genoemd – wordt veroorzaakt door rickettsiae-soorten.

2. Epidemiologie

Komt voor in de meeste landen van Centraal- en Zuid-Amerika, Afrika, Zuid- en Zuidoost-Azië.
Er is een verband met slechte sanitaire omstandigheden.
In Nederland: vrijwel uitsluitend importziekte, alhoewel secundaire infectie kan voorkomen.

3. Etiologie en overdracht

Etiologie

Buiktyphus of typhoide koorts wordt veroorzaakt door een bacterie: Salmonella typhi.
Ook Salmonella paratyphi species kunnen een gelijkaardig klinisch beeld veroorzaken, dat meestal iets milder verloopt (paratyphus).
Andere Salmonella species (non-typhoidale Salmonella) veroorzaken geen buiktyphus, maar gastro-enteritis.

Overdracht

De overdracht is feco-oraal: via met feces besmet voedsel of drinken.
Het gaat onder meer om rauwe schelpdieren, ongekookte melk of room, rauwe groenten of fruit.
Directe mens op mens overdracht is zeldzaam.

4. Kliniek: symptomen / complicaties

Incubatietijd: gemiddeld 8 tot 14 dagen (kan variëren van 3 dagen tot 1 maand).

Symptomen:
De ziekte begint sluipend met toenemende koorts. De patiënt is algemeen ziek met hoofdpijn, spierpijn, verminderde eetlust en buikpijn. Er kan diarree zijn, maar ook obstipatie komt voor (40%). Vaak is er een droge hoest. Soms is er verwardheid of apathie.
Onbehandeld blijft de koorts twee weken hoog, waarna de koorts geleidelijk afneemt in de derde en vierde week. Bij een klein deel van de patiënten treedt opnieuw koorts op na 5 dagen tot 2 weken.

De ziekte is klinisch moeilijk te onderscheiden van malaria.

Voor differentiële diagnostiek: zie onderwerp ’koorts’.

Complicaties:

Het beloop kan gecompliceerd worden door darmulceraties die leiden tot een intestinale bloeding of perforatie.
Minder frequent ontstaan abcessen elders in het lichaam (osteomyelitis, meningitis, cholecystitis, pneumonie of empyeem).
Onbehandeld is er een hoge mortaliteit (10 tot 25%).
Personen met een HIV-infectie en een sterk verlaagde CD4 (< 200) hebben een verhoogd risico op een ernstig of gecompliceerd beloop.

5. Handelen huisarts

Anamnese: vraag naar:
- recent verblijf in (sub)tropen?
- tijdsbeloop tussen verblijf in de tropen en het optreden van de koorts?
- vaccinatie? (let op: bescherming na vaccinatie is onvolledig!)
- symptomen: hoge koorts, algehele malaise, buikpijn, anorexie, droge hoest?
- er is frequent geen diarree
- bij gecompliceerd beloop: verwardheid of sufheid, rectaal bloedverlies of heftige buikpijn

algemeen: hoge koorts bij een matig tot ernstig zieke patiënt
buikonderzoek: drukpijn en soms een milde splenomegalie; bij perforatie of bloeding is er défense musculaire
typische symptomen zoals relatieve bradycardie, miltvergroting en roseola typhosa (roze, wegdrukbare vlekjes op de romp) komen bij minder dan 50% van de patiënten voor. Roseola typhosa zijn niet te zien op een donkere huid
bij gecompliceerd beloop is er rectaal bloedverlies en/of een beeld van peritonitis

Aanvullend onderzoek
Gezien het mogelijk ernstig beloop en de soms moeilijke differentiële diagnostiek, is spoed diagnostiek vereist. Verwijzing naar een internist is doorgaans noodzakelijk.

De gouden standaard voor diagnose is kweken: bloedkweek of vanaf de 2e week kweken van ontlasting of urine. Bij een patiënt die al behandeld werd met antibiotica, kan een beenmergkweek nog positief zijn. Herhaalde kweken zijn soms nodig.
Serologie heeft weinig nut, wegens beperkte sensitiviteit en specificiteit.
Bloedbeeld: leucopenie of normale leucocyten; geen eosinofilie.
Dikke druppel: negatief (DD malaria).

Niet-medicamenteus advies

Preventie van infectie:

Vaccinatie: verwijs voor vaccinatie naar een erkende huisarts reizigersgeneeskunde of ggd
(zie onderwerp reizigersgeneeskunde). Bescherming na vaccinatie is onvolledig en kortdurend en dient in principe elke drie jaar herhaald te worden (bij CD4 < 200 elke 2 jaar).
Voor eten en drinken op reis geldt: “cook it, boil it, peel it or leave it”.
Sanitaire hygiëne: handen wassen na toilet en voor het bereiden/nuttigen van voedsel.

Preventie van verdere verspreiding: zie RIVM richtlijn: www.rivm.nl/infectieziekten-A-Z/infectieziekten/febris_typhoidea

sanitaire hygiëne: handen wassen na toilet
voedselbereiding: geen voedsel bereiden voor of serveren aan derden
arbeid: mensen werkzaam in levensmiddelensector (en werken met voeding) of verzorging (gezondheidszorg/kinderdagverblijf) mogen pas weer aan het werk als feceskweek 3x negatief is

Medicatie
Antibiotica, middel van eerste keuze is afhankelijk van het resistentiepatroon.
Verwijzen
Patiënten met (verdenking op) buiktyphus dienen verwezen te worden naar een internist-infectioloog voor diagnostiek en behandeling.
Controle
Opsporen dragerschap: sommige patiënten scheiden langdurig Salmonella typhi uit na klinisch herstel van de ziekte. Hiermee vormen ze een bron van infectie voor anderen. Door herhaalde feceskweken spoort men dragers op. Dragerschap komt meer voor bij galstenen. Dragers worden behandeld met antibiotica en zo nodig een cholecystectomie bij galstenen.Buiktyphus is meldingsplichtig groep B2.

6. Literatuur en links

RIVM: www.rivm.nl/infectieziekten-A-Z/infectieziekten/febris_typhoidea/
RIVM: www.rivm.nl/infectieziekten-A-Z/infectieziekten/Paratyfus
Klinische diagnostiek: www.klinische-diagnostiek.nl
Merckmanual: www.merckmanual.nl » buiktyfus
reizigersinformatie: www.lcr.nl
Nota’s tropische ziektenleer 2003 – behorende bij de artsenopleiding van het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) te Antwerpen – Dr. E. van den Enden
Illustrated lecture notes online – ITG – Dr. E. van den Enden
Ned Tijdschr Geneeskd. 1989;133:1879-80: Buiktyfus: langdurige koorts en vlekjes (P.A. Kager)
Ned Tijdschr Geneeskd. 1993;137:291-4: Buiktyfus en paratyfus in twee academische ziekenhuizen: 1984-1990 (W.N.M. Hustinx, Y. Nio en P. Speelman)
HIV Medicine. 2008;9(10):795-848. (British HIV Association Guidelines for Immunization of HIV-Infected Adults: Typhoid Fever)

7. Evt. nuttige adressen

Travelclinic Havenziekenhuis
Haringvliet 72, 3011 TG Rotterdam
Tel: 0900-5034090

8. Trefwoorden

buiktyphus/buiktyfus; typhoide koorts/tyfoide koorts; febris typhoidea; typhoid/tyfoid; paratyphus/paratyfus; enteric fever; salmonella; salmonella typhi; salmonella, paratyphi

Begrijp je Lichaam dankzij eenvoudige voorlichting

egorter — Thu, 22 Nov 2012 10:13:51 +0000

Speciale voorlichtingsmap voor laaggeletterde patiënten

Patiënten die onvoldoende kunnen lezen en schrijven missen vaak basiskennis over hun eigen lichaam, over veelvoorkomende klachten en over behandelmethoden. Hierdoor begrijpen zij vaak niet wat de huisarts zegt en waarom er bepaalde adviezen worden gegeven. Ook durven zij minder vragen te stellen en durven ze soms niet te zeggen dat ze niet begrijpen wat de huisarts bedoelt. Dit leidt niet alleen tot onderlinge irritatie en misverstanden, maar ook tot hogere kosten in de zorg. Dankzij de voorlichtingsmap Begrijp je Lichaam spreken de laaggeletterde patiënt en huisarts dezelfde taal.

Op vrijdag 9 november is Begrijp je Lichaam gepresenteerd tijdens het NHG-Congres. De voorlichtingsmap bevat eenvoudige afbeeldingen en teksten over het menselijk lichaam en veelvoorkomende klachten. Deze map is bestemd voor gebruik in de zorg en preventie. Onderzoek in opdracht van de Stichting Lezen & Schrijven laat zien dat laaggeletterdheid de zorg €61 miljoen extra op jaarbasis kost.

Initiatief

Begrijp je lichaam is ontwikkeld door het CBO, de Landelijke Huisartsen Vereniging, het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), Stichting Lezen & Schrijven, Stichting Expertisecentrum ETV.nl en Pharos. De Rabobank Foundation, het maatschappelijke fonds van de Rabobank en Fonds NutsOhra ondersteunden het project financieel. Hierdoor is het mogelijk de map gratis aan te bieden aan huisartspraktijken en organisaties voor gezondheidsbevordering.

Bestellen

Huisartspraktijken en gezondheid bevorderende instellingen (thuiszorg, GGD-en, categorale voorlichtingsorganisaties) kunnen Begrijp je lichaam bestellen bij het CBO via info@CBO.nl.

De map is gratis, u betaalt alleen €10,- verzend- en administratiekosten.

Meer informatie

Jorien C.H. Bakx Senior consultant CBO J.Bakx@cbo.nl

Wereld Diabetes Dag

egorter — Thu, 15 Nov 2012 13:05:40 +0000

Op 14 november is het Wereld Diabetes Dag. Diabetes is ook in Nederland volksziekte nummer één. Een miljoen Nederlanders hebben diabetes en jaarlijks komen er ruim 70.000 patiënten bij. Mensen van niet-westerse afkomst hebben gemiddeld een drie keer zo hoge kans op het ontwikkelen van diabetes als autochtone Nederlanders. De ziekte ontstaat bovendien op jongere leeftijd en geeft eerder complicaties.

Lees verder: www.huisarts-migrant.nl/index.php/diabetes-mellitus

Huisarts en vluchteling, Practicum Huisartsgeneeskunde voor opleiding en nascholing

egorter — Sat, 10 Nov 2012 09:00:09 +0000

Vluchtelingen worden door huisartsen vaak beschouwd als een moeilijke groep, waarbij psychiatrische problematiek, taalproblemen en grote culturele verschillen de zorg bemoeilijken. Het recent in de Practicumreeks Huisartsgeneeskunde uitgekomen boek ‘Huisarts en vluchteling’ geeft opheldering en maakt betere zorg mogelijk voor vluchtelingen en asielzoekers.

Specifieke problematiek
Veel asielzoekers en vluchtelingen en hun kinderen lijden in meer of mindere mate aan de gevolgen van geweldservaringen. Hun achtergrond van gedwongen migratie, geweldservaringen en hogere kans op importziekten vergt een ander behandelaccent in de huisartsgeneeskundige zorg – naast de noodzakelijke aandacht voor etnische en culturele verschillen.

Casussen
‘Huisarts en vluchteling’ beschrijft in negen casussen specifieke situaties waarmee de huisarts te maken kan krijgen. Ook worden de (vaak onbewuste) reacties beschreven, die confrontatie met de problematiek van vluchtelingen bij de huisarts kan oproepen. Bij iedere casus worden relevante vragen gesteld en beantwoord, waardoor alles direct in de praktijk toegepast kan worden.

Over de auteurs
Evert Bloemen werkte in 1984 als arts voor Artsen zonder Grenzen in een vluchtelingenkamp in Thailand. Hij werd daarna huisarts en ging vervolgens werken in de zorg voor asielzoekers en vluchtelingen in Nederland. Nu is hij werkzaam als arts, trainer en adviseur bij Pharos, kenniscentrum migranten, vluchtelingen en gezondheid.

Jaap van der Laan is huisarts in Utrecht. Hij heeft 12 jaar bij het NHG meegewerkt aan richtlijnontwikkeling.

Auteurs: E. Bloemen / J. van der Laan / Uitgever: Reed Business /ISBN: 9789035234109 / Uitgave: 1e druk 2012 / Prijs: € 27 / aantal pagina’s: 158/ Bestelnummer 9P2012.06

Gezondheidsrisico’s tijdens de bedevaart naar Mekka

egorter — Mon, 15 Oct 2012 09:06:05 +0000

Tussen 24 en 27 oktober vertrekken veel moslims naar Mekka voor de jaarlijkse bedevaart (Hadj). De overgrote meerderheid van deze pelgrims zijn 60-plussers. Naast de algemene gezondheidsrisico’s die een verblijf in Saoedi Arabië met zich meebrengt, zijn er specifieke risico’s als gevolg van de omstandigheden gedurende de bedevaart. Lees verder

Fysiotherapie in multiculturele omgeving

egorter — Mon, 15 Oct 2012 08:00:43 +0000

Fysiotherapeuten die veel werken met allochtone patiënten hebben moeite met communicatie. Zij wijten dit aan taal- en cultuurverschillen. Marlies Welbie, zelf van huis uit fysiotherapeute, onderzocht of deze verschillen inderdaad debet zijn aan de problemen of dat er andere zaken spelen. Lees artikel (Uit: Phaxx 2/2011)

Etnische en culturele diversiteit in farmacotherapie

egorter — Tue, 25 Sep 2012 10:03:30 +0000

De bevolkingssamenstelling van Nederland verandert. Op dit moment heeft 11% van de Nederlandse bevolking haar oorsprong in een ander, niet-westers land. In de grote steden is dit bijna 50%. Het betreft vooral eerste- en tweedegeneratie arbeidsmigranten en hun kinderen, en daarnaast asielzoekers, vluchtelingen en studenten. Ieder heeft zijn eigen achtergrond, geschiedenis en ervaringen. Ze hebben met elkaar gemeen dat ze in Nederland wonen, maar daar niet hun (genetische) oorsprong hebben. Onder ‘niet-westers’ verstaat het Centraal Bureau voor de Statistiek alle landen buiten Europa, Noord-Amerika of Oceanie (Australie, Nieuw-Zeeland, Indonesie en Japan), en Turkije.

Medisch en farmacologisch wetenschappelijk onderzoek, zoals clinical trials naar de werkzaamheid en bijwerkingen van geneesmiddelen, wordt van oudsher vooral verricht onder blanke, westerse mannen. Etnische minderheden komen hiervoor vaak niet in aanmerking vanwege taalproblemen of omdat men een homogene onderzoeksgroep wenst. Als gevolg daarvan is van de meeste behandelingen niet duidelijk of de werking bij alle bevolkingsgroepen hetzelfde is. De aandacht neemt echter toe voor farmacogenetica, en voor farmacologisch onderzoek naar etnische verschillen in de eff ectiviteit en toxiciteit van geneesmiddelen (‘pharmacoethnicity’).

Lees artikel (Uit: Tijdschrift over praktijkgerichte farmacotherapie)

Niet-Westerse migrantenkinderen slechter af bij nierfalen

egorter — Mon, 10 Sep 2012 08:00:31 +0000

Niet-Westerse migrantenkinderen met nierfalen zijn slechter af dan autochtone kinderen en kinderen van West-Europese migranten. Dat blijkt uit een onderzoek onder alle 179 kinderen die in de jaren 2007-2011 chronische dialyse ondergingen in 9 transplantatiecentra in België en Nederland. Deze verschillen zijn onafhankelijk van de oorzaken voor het nierfalen en een serie andere factoren. De onderzoekers vragen zich af of wellicht vooroordelen van artsen over de haalbaarheid van peritoneaal dialyse in allochtone gezinnen een rol speelden.
Als niet-Westerse patiëntjes een peritoneaal dialyse ondergingen, ontwikkelden ze vaker een peritonitis (1,0 allochtone versus 0,41 autochtone patiëntjes at risk per jaar). Gemiddeld dialyseerden ze 12 maanden langer voordat ze een niertransplantatie kregen (mediaan 30 versus 15 maanden). Bovendien kregen meer niet-Westerse kinderen renale osteodystrofie dan Westerse patiëntjes (34% versus 18%).
Bij transplantatie was onder niet-Westerse kinderen het percentage afstotingen van de donornier groter dan bij autochtone kinderen, nl. 12% versus 3%. Voor de onderzoekers is onduidelijk in hoeverre vooroordelen van artsen over de haalbaarheid van peritoneaal dialyse in allochtone gezinnen een rol speelden. Ook is onduidelijk of de voorkeuren van de ouders verschillen. Bij de langere wachttijd voor niertransplantatie valt op dat allochtone kinderen minder vaak een nier krijgen van een levende donor uit de familie. Ook verschillen tussen groepen ouders in therapietrouw, opleidingsniveau en taalbarrières spelen mogelijk een rol.

www.ntvg.nl/publicatie/allochtone-nierpatiëntjes-slechter-af
Pediatr Nephrol. 2012; epub 21 maart
Nephrology Dialysis Transplantation (2012; epub 9 februari)

Bron: Ned Tijdschr Geneeskd. 2012;156:C1298 Bijdrage Esther van Osselen

Week van de alfabetisering

egorter — Mon, 27 Aug 2012 09:58:04 +0000

De week van 3 tot 9 september is de week van de alfabetisering. Laag – of ongeletterden ervaren hun gezondheid vaak als slecht en maken inadequaat gebruik van de zorg. Hun gezondheidsvaardigheden zijn dikwijls beperkt. Lees artikel Gezondheidsvaardigheden

www.weekvandealfabetisering.nl

Onderzoek taalvaardigheid en gezondheidsgedrag

egorter — Wed, 22 Aug 2012 08:00:06 +0000

De groep van oudere migranten groeit snel maar er is weinig bekend over hun gezondheid en gebruik van gezondheidszorg. Semiha Denktas wijdde er haar proefschrift aan en werd verrast door de bevinding dat taalvaardigheid zoveel invloed heeft op gezondheidsgedrag. Lees artikel (In: Phaxx 2/2011)

Gevolgen van Marteling

egorter — Mon, 16 Jul 2012 13:35:07 +0000

1. De meest relevante punten

Denk bij asielzoekers en vluchtelingen aan martelingen, en vraag ernaar. Wees bij lichamelijk onderzoek alert op specifieke littekens.
Het is verstandig om aanvankelijk op een meer zakelijke manier over traumatische ervaringen te praten en niet meteen naar gevoelens te vragen of daarop te reflecteren. Dit om herbeleving en controle verlies leidend tot gevoelens van onveiligheid te vermijden.
De gevolgen van martelingen kunnen voortduren tot in de toekomstige generaties van het slachtoffer.
Sommige groepen migranten kennen onuitgesproken regels en codes bij het omgaan met marteling en met name seksueel geweld. Eer en schaamte spelen hier een grote rol.
Angst voor eerwraak, verstoting of stigmatisering (‘gek’ verklaard te worden) kunnen ertoe leiden dat het slachtoffer het gebeurde verzwijgt.
Bij verkrachting is dit vaak het geval, waardoor vrouwen een leven lang in eenzaamheid kunnen kampen met de gevolgen ervan.

Zie ook de volgende onderwerpen op deze website:

Onderwerp Post traumatische stress stoornis (PTSS)
Onderwerp Huiselijk en seksueel geweld
Onderwerp Depressieve klachten bij migranten
Onderwerp Angststoornis
Onderwerp Asielzoekers/vluchtelingen

2. Achtergrond

Mensenrechtenorganisaties rapporteren het voorkomen van stelselmatige martelingen in meer dan 150 landen ter wereld.
Ruim een derde van de vluchtelingen en asielzoekers in Nederland is in het verleden gemarteld en/of heeft seksueel geweld meegemaakt.

Martelmethoden

Er bestaan meer dan honderd methoden om te martelen, dit zijn enkele voorbeelden:

slaan met de hand of een voorwerp, bijvoorbeeld op de voetzolen (falakka); steken met een scherp voorwerp
toebrengen van brandwonden, bv. met sigaretten
verplettering: op de handen staan, tenen tussen bankschroef
positionele marteling: ophanging aan armen of benen, geforceerde houdingen
toedienen van elektrische schokken op geslachtsorganen, tepels, lippen, tong
verstikking: onder water of door middel van een zak over het hoofd
waterboarding: een doek op het hoofd die steeds nat begoten wordt en het gevoel geeft te verdrinken
submarino: hoofd van slachtoffer wordt in vat geduwd gevuld met water met urine, feces of ander vuil
chemische verwonding: bijtende kruiden of vloeistoffen in ogen of wonden, of laten opdrinken
farmacologisch: gedwongen inspuiting van medicamenten
seksueel: verkrachting, voorwerpen in vagina of anus
bedreiging met dood zoals schijnexecuties, of met oppakken van familie
langdurige isolatie (sensorische deprivatie)
slaapdeprivatie
ernstige seksuele of culturele vernedering

3. Kliniek

Zowel fysieke als psychiatrische problemen kunnen zich jaren later nog voor het eerst manifesteren. Hoewel sommige symptomen met de tijd zullen afzwakken, zullen vele nooit helemaal verdwijnen.

Somatische gevolgen, algemeen
Diverse soms vage en onbegrepen klachten van het bewegingsapparaat, met name van delen van het lichaam waar het geweld heeft plaatsgevonden. Deze klachten kunnen jarenlang aanwezig blijven en zeer invaliderend zijn.
Somatische gevolgen, specifiek

littekens van zweepslagen, messteken, snijwonden, brandwonden, strak aangetrokken handboeien
dystrofie, zwelling, hyperpigmentatie na contusie of beknelling
weefselschade en chronische pijnklachten van de voetzolen na falakka
gevolgen van mogelijke hersenschade door klappen op het hoofd, zoals:

chronische hoofdpijn
geheugen-, gedrags- en concentratiestoornissen
gebitsschade
trommelvliesperforatie

slecht genezen fracturen
gewrichtsproblemen door verdraaiing en overrekking
zenuwbeschadigingen door afknelling en abnormale rekking, zoals bv. schade aan de plexus brachialis (scapula alata) door ophanging aan armen achter de rug
beschadigingen en littekens aan de geslachtsorganen
amputatie

Psychische en Psychiatrische gevolgen

Post Traumatische Stress Stoornis (PTSS), al dan niet in combinatie met een depressie. Zie hiervoor onderwerp Post traumatische stress stoornis.
Complexe PTSS (DESNOS)
Bekend is dat langdurig aanhoudend interpersoonlijk geweld kan leiden tot complexere vormen van PTSS, waarbij symptomen van PTSS, depressie, somatisatie en persoonlijkheidsstoornissen tegelijkertijd aanwezig zijn.
www.traumacenter.org/products/pdf_files/specialissuecomplextraumaoct2006jts3.pdf

4. Handelen huisarts

Een goede en langer durende relatie met de patiënt is cruciaal. Het kost tijd om voldoende vertrouwen op te bouwen, hetgeen noodzakelijk is voor een eventuele behandeling.
Besteed ook aandacht aan de begeleiding van het gezin; een versterking van het gezin kan ook de patiënt sterker maken.
Anamnese technieken uit de methodiek van ‘het culturele interview’ kunnen behulpzaam zijn, zoals op een neutrale manier de voorgeschiedenis en het vluchtverhaal uitvragen. Daarbij horen gerichte vragen naar martelingen of ander geweld, maar ook vragen naar het leven van de patiënt van voor de periode van geweld.
Trek hiervoor meerdere consulten uit en maak zo nodig gebruik van een professionele tolk. Zie ook onderwerp Tolken.
Doe altijd een gedegen lichamelijk onderzoek en documenteer uw bevindingen.
Psycho educatie: Leg uit dat de symptomen een gevolg kunnen zijn van extreem pijnlijke ervaringen en dat hierdoor problemen kunnen ontstaan op school/werk of in relaties. Symptomen kunnen minder worden, maar ook na jaren weer terugkomen. Herinneringen zullen altijd blijven bestaan. Geef informatie over traumabehandelcentra (zie kopje Adressen).
Medicamenteus: zie onderwerp Post traumatische stress stoornis.
Voor verwijzing naar de Geestelijke Gezondheidszorg verdient het aanbeveling te verwijzen naar gespecialiseerde behandelcentra; zie kopje Adressen.
Er zijn onafhankelijke en gespecialiseerde artsen die een forensisch medisch onderzoek verrichten als onderdeel van de asielprocedure.
Op verzoek van (de advocaat van) uw patiënt kunt u inlichtingen verstrekken aan derden over de aard van de klachten, de diagnose en de behandeling. Als de vragen buiten uw competentie liggen, zoals bijvoorbeeld bij specifiek forensische kwesties, is terughoudendheid aanbevolen.
Het in 2012 opgerichte iMMO, instituut voor Mensenrechten en Medisch Onderzoek (www.stichtingimmo.nl), beschikt over een aantal rapporteurs (artsen en psychologen) die op aanvraag een onafhankelijk forensisch onderzoek kunnen verrichten, ter ondersteuning van een asiel aanvraag. Ook kunt u daar terecht met vragen over medische aspecten in een asielprocedure.

5. Voorlichtingsmateriaal

Ggz-brochures in diverse talen (elke brochure bevat een Nederlandse vertaling)
Alleen digitaal beschikbaar

• Waar kunt u hulp vinden voor uw psychische klachten?
Arabisch
Engels
Farsi
Frans
Somali
Sorani

• Langdurige stressklachten en wat u er aan kunt doen
Arabisch
Engels
Farsi
Frans
Somali
Sorani

• Als u last heeft van concentratieproblemen, nachtmerries, angst, somberheid…
Arabisch
Engels
Farsi
Frans
Somali
Sorani

6. Adressen

Asielzoekers en vluchtelingen worden in de regionale GGZ behandeld. Hieronder vallen ook I-Psy (www.i-psy.nl) en PsyQ
Er is een consortium van vier GGZ instellingen die meer gespecialiseerd zijn en supraregionaal of landelijk werken in de GGZ voor asielzoekers en vluchtelingen.
- Centrum 45, www.centrum45.nl
- Afdeling Phoenix, Pro Persona GGZ Wolfheze, www.propersona.nl/Home/Ik%20zoek%20een%20afdeling
- Afdeling De Evenaar, GGZ Drenthe, www.ggzdrenthe.nl/index.php?pageID=85
- Psychotraumacentrum Zuid Nederland, Reinier van Arkel GGZ: www.reiniervanarkelgroep.nl
Zie ook Rubriek Hulpverlenings en zelfzorg organisaties

7. Literatuur en links

Het ‘Istanbul protocol’ is een internationale handleiding voor de documentatie van (de gevolgen van) martelingen, in 1999 uitgegeven door de Verenigde Naties.
Zie: “A practical guide to the Istanbul protocol – for medical doctors”
www.irct.org/resources/irct-electronic-library/reference-materials.aspx
‘Shedding light on a dark practice’ is gepubliceerd door het International Rehabilitation Council for Torture Victims. Het bevat 16 artikelen geschreven door medische en juridische deskundigen over het gebruik van het Istanbul protocol en de preventie van martelingen. Het is bedoeld voor medische en juridische professionals die werken met slachtoffers van marteling.
http://irct.org/Files/Filer/publications/ipip/shedding_light_on_a_dark_practice.pdf
Bloemen E.J.J.M. (2009). Istanbul protocol & Arts en vreemdeling. Bijblijven 25 (4): 51-58.
Wij kunnen veel meer artsen gebruiken ‘Forensisch onderzoek bij asielzoekers moet beter’; H. Maassen, Medisch Contact, 66 nr 48, 2 december 2011, pp 2955-2957: www.stichtingimmo.nl/publicaties-2/artikelen/
‘Ik kan niet alles vertellen….’ Asielzoekers met psychische problemen in de asielprocedure. E. Bloemen en R. Mellink. MGv 2008-1 pp 890-902: www.stichtingimmo.nl/publicaties-2/artikelen/
Een schematisch overzicht van de gevolgen van marteling en trauma:
www.diversitycouncil.org/toolkit/Resources_TipSheet_RefugeesandWar.pdf
‘Een vluchteling met littekens’ H. Tiemersma en S.F. Steenhuisen, Medisch Contact 2008, nr.16-15 april 2008, pp. 690-693.
M. Tankink: Over zwijgen gesproken. Een medisch-antropologische studie onder vluchtelingenvrouwen in Nederland, afkomstig uit Afghanistan, Bosnië-Herzegovina en Zuid-Soedan, naar het omgaan met ervaringen van aan oorlog gerelateerd seksueel geweld. Dissertatie Leiden 2009. Uitgave Pharos Utrecht.

8. Trefwoorden

marteling, martelen, foltering, verkrachting, trauma, ptss, seksueel geweld, depressie, angststoornis, asielzoekers, vluchteling, falakka, submarino, hersenschade, desnos, culturele interview, mensenrechten, Istanbul protocol

Spoedeisende huisartsenzorg

egorter — Mon, 16 Jul 2012 12:28:52 +0000

1. De meest relevante punten

Denk aan sikkelcelziekte bij een zieke baby rond 6 maanden die een suffe/anemische indruk maakt. Bij een kind dat niet in Nederland is geboren kan de hemoglobinopathie nog onbekend zijn (geen hielprik screening).
Denk altijd aan malaria bij mensen die op reis waren in de afgelopen 4 maanden.
Mensen uit HIV risicogebieden kunnen opportunistische infecties hebben met atypische manifestaties.

2. Epidemiologie

Ongeveer 80% van de hulpvragen op de huisartsenposten zijn medisch niet spoedeisend.
Het is niet bekend of mensen met een migrantenachtergrond vaker dan andere Nederlanders de huisartsenpost bezoeken met niet-spoedeisende zaken. Veel huisartsen hebben wel die indruk.
Mogelijke redenen waarom migranten of laaggeletterden de dokterspost soms voor niet-spoedeisende zaken bezoeken zijn:
- Voor mensen met geringe gezondheidsvaardigheden en/of weinig schooljaren kan het nogal eens moeilijk zijn onderscheid te maken tussen wel/niet spoedeisend. De verantwoordelijkheid voor een dergelijke beslissing weegt dan zwaar.
- Telefonisch onderhandelen over een medische klacht kan voor mensen met weinig schooljaren of geringe taalvaardigheid erg stressvol of zelfs onmogelijk zijn. Een vis-à-vis contact kan dan noodzakelijk zijn.
- Mensen met een niet-westerse culturele achtergrond kunnen, evenals laaggeletterden, moeite hebben met het plannen en agenderen van afspraken. Veel mensen zijn gewend om ad hoc te reageren op zaken die zich voordoen.
- Soms mag een vrouw slechts onder begeleiding van haar man de straat op, dus moet zij wachten tot hij van het werk thuis komt.
- Nieuwkomers in Nederland hebben nog niet geleerd hoe de Nederlandse gezondheidszorg werkt.
- Koorts, zeker bij kinderen, is in veel landen een alarmerend verschijnsel (malaria, ernstige infecties). Veel migranten weten niet dat koorts bij kinderen in Nederland over het algemeen niet-spoedeisend is.

3. Handelen huisarts

Diagnostiek
Bij patiënten met een migrantenachtergrond dienen de volgende diagnostische overwegingen betrokken te worden:

Koorts

Denk ook aan:

Malaria
- Vraag actief naar bezoek aan malariagebied in de afgelopen 4 maanden.
- Veel migranten en expats verblijven in endemische gebieden zonder malaria prophylaxis.
- Malaria tropica kan zeer ernstig verlopen: bij ernstige algemene ziekteverschijnselen is onmiddellijke diagnostiek vereist.
- Symptomen van malaria zijn zeer aspecifiek: koorts, hoofdpijn, spierpijn, malaise, braken en diarree.
- Jonge kinderen en zwangeren zijn extra gevoelig.
  Zie ook onderwerp Malaria.
Familiaire mediterrane koorts (FMF)

Dit komt voor bij mensen afkomstig uit het Oostelijke Middellandse Zeegebied (Turken, Armenen, Joden, Arabieren).
Het is een erfelijke aandoening.
Symptomen zijn: recidiverende koortsaanvallen, buikpijn, gewrichtspijn en nierinsufficiëntie.
Zie ook onderwerp Familiar Mediterian Fever

Koorts bij reizigers

Minder dan de helft van de reizigers met koorts heeft een tropenziekte, maar je moet er wel altijd aan denken.
Dengue (knokkelkoorts) komt tegenwoordig vaker voor bij reizigers uit Azië, Midden- en Zuid-Amerika en Afrika.
Mensen afkomstig uit migratielanden zijn soms onvoldoende gevaccineerd. Mazelen, de bof en waterpokken komen bij kinderen en volwassenen voor.
Zie ook rubriek Reizigersgeneeskunde.

Vraag altijd actief naar HIV status bij mensen afkomstig uit risicolanden.
Wees bij HIV positieve mensen bedacht op ongewone opportunistische infecties, zoals bv. cryptococcen meningitis, PCP pneumonie (een schimmel), retinitis, gastro-enteritis en tuberculose.
Zie ook onderwerp HIV infectie.

Tuberculose

Veel van de tuberculose infecties bij HIV positieve mensen zijn extra-pulmonaal.
TBC kan zich in een laat stadium en op een ongewone manier manifesteren: lymfeklier, huid, abdominaal, abcessen en osteomyelitis.
Zie ook onderwerp Tuberculose.

Sikkelcelcrise

Een crise kan uitgelokt worden door een infectie, overmatige lichamelijke inspanning, dehydratie en stress, maar kan ook zonder duidelijke aanleiding optreden.
Zeer heftige acute pijn in buik, skelet, thorax of diffuus.
Patiënten weten vaak zelf of er sprake is van een crise.
Bij LO zijn vaak geen afwijkingen te vinden, dus ga af op wat de patiënt zelf aangeeft.
Van een baby die niet in Nederland geboren is kan de hemoglobinopathie nog onbekend zijn (geen hielprik screening).
Bij deze baby’s treedt de eerste aanval vaak op rond de leeftijd van 6 maanden. Wees hierop bedacht bij een zieke baby die een suffe en/of anemische indruk maakt.
Zie ook onderwerp Hemoglobinopathieën: thalassemie en sikkelcelanemie.

Buikpijn

Buikpijn bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd

Denk bij vrouwen altijd aan een zwangerschap. “Ik heb buikpijn” wordt door vrouwen in een aantal niet-westerse culturen vaak gebruikt als synoniem voor de vraag “Ben ik zwanger?”
Vrouwen kunnen diverse redenen hebben om een zwangerschap langdurig te ontkennen/verzwijgen. Op de dokterspost wordt dan een ver gevorderde zwangerschap ontdekt die nooit eerder is gecontroleerd.
Denk dus ook aan eerste manifestatie van zwangerschapscomplicaties, zoals abortus, vroeggeboorte en extra uteriene graviditeit.
Denk ook altijd aan huiselijk geweld.

Realiseer u het belang van maagdelijkheid bij veel migrantenvrouwen, die een vaginaal toucher indien mogelijk willen vermijden.
Denk aan de mogelijkheid dat vrouwen uit Afrika en Irak besneden zijn. Zie ook onderwerp Vrouwelijke Genitale Verminking (VGV) of meisjesbesnijdenis.
Heftige buikpijn kan het voornaamste symptoom zijn van Familiaire mediterrane koorts (FMF), zie onder koorts.
Gastritis/maagdarm ulcus. Helicobacter Pylori komt veel vaker voor bij mensen afkomstig uit diverse niet-westerse landen. Kan gepaard gaan met aspecifieke buikklachten. Zie ook onderwerp Helicobacter Pylori.

Kinderen met koorts, hoesten of diarree

Bij taal- of communicatieproblemen is het bijna altijd noodzakelijk een afspraak te maken op de dokterspost.
Expliceer wanneer weer contact opgenomen moet worden, bv. bij niet meer plassen.

Hypertensie
Bij mensen met wortels in West- of Zuid-Afrika (o.a. Surinamers, Ghanezen en Nigerianen) of Zuidoost-Azië (Hindoestanen) kan een eerste manifestatie van hypertensie zich voordoen met aspecifieke symptomen van hoofdpijn en aanvallen van atypische kortdurende neurologische dubbelzijdige uitval. Zie ook onderwerp Hypertensie.

Diabetes Mellitus
Wees vooral tijdens de Ramadan bedacht op gevolgen van onjuist medicatiegebruik bij moslims. Zie ook onderwerp Diabetes Mellitus.

Overige aandachtspunten

Ongedocumenteerden
- Mensen zonder geldige verblijfsvergunning hebben recht op reguliere medische zorg, ook als zij dit niet kunnen betalen.
- Oninbare rekeningen worden voor 80% vergoed door de CVZ regeling.
  Zie ook onderwerp: Illegaal of ongedocumenteerd in Nederland.

Voorlichting

Gezondheidsboek ’Wie helpt mij als ik ziek ben?’: uitleg over de gezondheidszorg in Nederland en wat de patiënt zelf kan doen bij veel voorkomende kwalen als bv. hoesten, stress, diarree, obstipatie en koorts bij kinderen.
Beschikbaar in eenvoudig Nederlands en daardoor geschikt voor laaggeletterden. Zie brochure: Gezondheidsboek ‘Wie helpt mij als ik ziek ben?

3. Literatuur en links

P. Giesen, H. Mokkink, G. Ophey, R. Drijver, R. Grol, W. van den Bosch. Hoe urgent is de gepresenteerde morbiditeit op de centrale huisartsenpost? Huisarts Wet 2005;48:207-10.